banner17

İstanbul'da Bir Cezeri Müzesi... Neden Olmasın? (video)

Matematikçi, makine mühendisi ve mucit Cezeri'nin icatları, bir sergiyle gün yüzüne çıkmaya hazırlanıyor. Sorumluluğunu Durmuş Çalışkan'ın üstlendiği proje kapsamında bir atölye oluşturuldu ve Cezeri'nin buluşları hayata geçirildi. Yurt içi ve yurtdışında sergilenmesi hedeflenen icatların, İstanbul'da kurulacak bir müzede muhafaza edeilmesi planlanıyor.

İstanbul'da Bir Cezeri Müzesi... Neden Olmasın? (video)

12’inci yüzyıla damga vuran matematikçi, makine mühendisi ve mucit Cezerî'nin Kitabul Hiyel'inde yer verdiği 50'yi aşkın makine sergilenmeye hazırlanıyor. Fizik ve mekanik alanlarında pek çok ilke ve buluşa imza atan Cezerî'nin yüzlerce yıl öncesinde icat ettiği makineler, Durmuş Çalışkan'ın kurduğu atölyede gün yüzüne çıkıyor.

Durmuş Çalışkan proje hakkında şu ifadeleri kullandı: “Biz, Cezeri kitaptaki bütün araçlarını 800 küsür sene evvel hangi metod ve usulle yapmışsa o şekilde yapıyoruz. Onun öngördüğü şekiller ve ölçülerde ve yine onun çalışma prensiplerine göre yapıyoruz. Öncelikle Cezeri’nin döneminde mekanik saatler olmadığı için, zaman ölçümü de her dönemde gerekli olduğu için çok sayıda saat yapmış Cezeri. Bunların beşi suyla çalışıyor, beşi de mumla.”

Hayata geçirilen makineler arasında kayıklı su saati ve şifre kilitli sandık dikkat çekiyor. Ayrıca Cezeri'nin kitabını Cezerî'nin Olağanüstü Makineleri adıyla yayına hazırlayan Durmuş Çalışkan, Cezerî'nin yaptığı teknik çizimleri modern teknik çizimlere dönüştürerek, daha anlaşılır bir hale getirdi. 

Hayalleri İstanbul'da bir Cezeri Müzesi kurmak

Durmuş Çalışkan, Cezeri üzerine yaptığı çalışmalarla ilgili şu ifadeleri kullandı: “Benim gençliğimde yanlış bir kanaat hâkimdi. Bilim dalında ne yaparsa Avrupa, Amerika yapar, biz onlardan alır, adapte ederiz. Tabi bu bizde bir aşağılık kompleksine neden oluyordu. Bu sebeple Müslüman bilim adamlarının yaptıklarının anlatılması konusunda hassasiyet oluştu. Çocuklarım üniversitede bir sergi hazırlamıştı. Orada da Cezeri’nin aletleri hakkında iki tablo vardı. Geçmiş dönemlerdeki bilim adamlarımızın saygınlığını göstermek için bu tarz çalışmaların artması gerek.”

Hazırlık aşaması bittiğindeyse dünyanın ve Türkiye'nin çeşitli noktalarında sergilenecek olan bu eşsiz makineler meraklılarıyla buluşma imkânı bulacak. Proje ekibinin asıl hedefi ise İstanbul'da bir Cezerî Müzesi oluşturmak.

1163 yılında Cizre'de dünyaya gelen Ebu'l İz İsmail bin Rezzaz El Cezerî, dünya bilim tarihinde sibernetik ve robot biliminde çalışmalar yapan ilk bilim adamı olarak biliniyor. Müslüman bilim adamı Cezerî, mekanik ve mühendislikle ilgili kaleme aldığı eserinde 50'den fazla cihazın kullanım esaslarını çizimlerle ortaya koydu. Üstün dehası ile elektrik kullanmadan sadece su ve mekanik parçalarla çalışan makineleri günlük hayata geçirebilen Cezerî, kitapta yer alan bütün makineleri en ince ayrıntısıyla çizmiş ve kendisinden önceki bilim adamlarının çalışmalarına işaret eden bilimsel bir dil kullanmış. Dönemin Artuklu Sultanı Nasiruddin Mahmud'un isteği üzerine yazılan bu kitabın dünya üzerindeki 14 el yazmasından 5 tanesi Türkiye'de bulunuyor.

 

Arzu Hilal Aslanoğlu
 

Güncelleme Tarihi: 25 Nisan 2016, 11:41
banner12
YORUM EKLE

banner19

banner13

banner20