Farklı ülkelerden düğün ritüelleri (video)

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte düğünler artmaya başladı. Hayatlarını birleştiren çiftlerin bu mutlu günleri farklı ülkelerde muhtelif şekillerde gerçekleşiyor. Her bölgenin kendine göre gelenekleri var.

Farklı ülkelerden düğün ritüelleri (video)

Yaz aylarının gelmesiyle birlikte düğünler artmaya başladı. Hayatlarını birleştiren çiftlerin bu mutlu günleri farklı ülkelerde muhtelif şekillerde gerçekleşiyor. Her bölgenin kendine göre gelenekleri var. Kosova, Atina, Sofya, Üsküp ve Pakistan'daki düğünleri mercek altına aldık.

Kosova'da düğünler

Kosova'da düğün merasimleri asırlardır değişmeden günümüze ulaşmaya devam ediyor. Toplumun adeta tutkalı olan bu özel günlere Kosovalılar günler öncesinden hazırlanıyor. Aile olmanın heyecanını yaşayan gelinler ve damatlarsa kendine özgü kıyafetlerle gelenekleri yaşatıyor.

Davullar, zurnalar, geleneksel kıyafetler ve halaylar Kosova'daki düğünlerin öne çıkan ritüelleri. Kosova'da ki düğünler halen asırlar öncesinin gelenekleri ile yapılıyor. Özellikle köy ve kasabalarda geleneksel düğünlerden vazgeçilmiyor.

Bu ritüller düğünden bir gün bazen bir kaç gün çönce düzenlenen kına gecesi ile başlıyor. Gelin alma ile devam ediyor ve düğün töreni ile son buluyor. Düğün töreninin hazırlıkları ise günler öncesine uzanıyor. Yapımı aylarca süren gümüş yelekler, işlemeli şalvarlar, yöresel şapkalar, düğünlerin olmazsa olmazları arasında.

Kosova'da yaşayan azınlıkların düğünleri birbirinden küçük farklarla ayrılıyor. Torbeş düğünlerinde gelin dahil tüm kızların kıyafeti aynı olurken, bu giysileri tamamen beyaz renkte giyilen şalvar, gömlek ve beyaz başlıkları siyah bir pelerin tamamlıyor. Prizren'in hemen yanı başındaki Gincar köyündeki düğünlerdeyse kırmızı şalvar ve el işlemesi yelekler tercih ediliyor.

Gelinlerin ata sözlerine bile konu olan bindikleri atlar yerlerini otomobillere bıraksa da gelin arabaları halen özenle süsleniyor, çiçeklerle donatılıyor. Otomobillerin süslerinden biri de gelin evinden çıkarılan işlemeli havlular. Düğün konvoyuna katılan araçların aynalarına bu havlular kurdelalarla bağlanıyor.

Gelini evinden almaya giden konvoy davullar zurnalar eşliğinde ilerliyor. Geleneksel halk şarkıları söyleniyor, halaylar çekiliyor. Düğünler gece geç saatlerine kadar devam eden bu eğlencelerle sonlanıyor. Asırlık geleneklerine sıkı sıkıya bağlı olan Kosovalılar, dünyanın neresinde olursa olsun bu gelenekleri sürdürmeye devam ediyor.

Yunanistan'da düğünler

Bir ömür boyu her koşulda yanyana olmak, birbirini sevip saymak için aralanan dünyanın ilk adımı olan düğünler, Yunanistan'ın her bir bölgesinde farklı adetlerle düzenleniyor. Tipik Ortodoks Yunan düğününün ilk adımı kilisede atılıyor. Damat ve davetliler kilisede beklerken en son gelin geliyor. Nikahta mutlaka evlenen çiftin bir ömür dostu olacak, her mutlulukta ve dertte yanlarına koşacak sağdıç bulunuyor. Kilisede yapılan dini törende, yüzükler takılıyor, çiftin başının üzerine stefani ismi verilen çemberler takılıyor ve bir ömür boyu sürecek bir birlikteliğin ilk adımları atılıyor. Çiftin üzerine kuru pirinç tanelerinin atılması ise bereketi temsil ediyor. Kilisedeki törenin ardından geleneksel dansların yapıldığı bir eğlence başlıyor.

Ülkede yaşayan Müslüman Türkler ise kendilerine has adetlere sahipler. Batı Trakya'daki düğünlerde genellikle kazanlar kaynatılıp geleneksel yemekler yenirken, Rodos'taki Türkler bambaşka adetlere sahip. Yine camide gerçekleşen nikah töreninde davetliler camideki sandalyelerde oturuyor. Çiftin bir ömür mutlu olması için dualar ediliyor. Nikahın ardından sıra hediyelere geliyor. Altınlar, paralar takılırken telci adı verilen kişiler hediyeleri tek tek misafirlere duyuruyor. Telci, düğün öncesi davetiyeleri dağıtan, geline evlilikle ilgili bilgiler veren ve düğünde hediyeleri anons eden yaşlı hanıma deniyor. Adalı Türk gelinlerin hemen hemen hepsini iki kuşağa tanıklık eden telci Emine Hanım evlendiriyor.

Takılar önce geline takılıyor, bu sırada damat dışarıda bekliyor. Geline verilecek hediyeler bittiğinde, damadın erkek kardeşi nikaha terlikle gelen geline ayakkabısını giydiriyor. Gelin "ayağıma olmuyor" deyince, ayakkabıya para koyuluyor. Gelin bu parayı bir ömür uğur olarak saklıyor.

Öte yandan, dünyanın birçok köşesinden çift hem sade bir ada düğünü hem de balayı için Yunan adalarını tercih ediyor. En çok tercih edilen ada ise Santorini oluyor. Eşsiz gün batımı ve Ege'nin mavi güzelliği bu mutluluğa tanıklık ediyor.

Bulgaristan'da düğünler

Türk düğün geleneklerinin yaşatıldığı yerlerden biri de Bulgaristan. Türk azınlığının yoğun olarak yaşadığı Dobruca bölgesindeki Türkler, yüzyıllardır süregelen örf ve adetleri günümüze uyarlayarak sürdürüyor. Geleneksel kıyafetler, şalvarlar ve bindallılar, Balkanlar'da yüzyıllardır süregelen düğün geleneklerinin olmazsa olmazları. Kına geceleri ise geçmişte olduğu kadar bugünün de en sevilen ritüelleri.

Bulgaristan Türkleri'nin yoğun yaşadığı Dobruca ovasındaki halk, buradaki gelenek ve göreneklerine oldukça bağlı. Özellikle kına gecelerinde burada insanlar 7’de 70’e bindallılarla, don anterilerle bir yandan kendi kültürünü yaşatıyor, öte yandan nesilden nesle bu güzel görenekleri aktarıyor.

Yüzyıllardır süregelen örf ve adetler, günümüzde şekil değiştirse de, Türk nüfusa sahip Dobruca'da da düğünler halen geleneksel ritüellerle yapılıyor. Kına gecesi için gelinin evinde ya da mahallesinde davetliler bir araya geliyor, geleneksel müzikler çalıyor, halaylar çekiliyor ve “Yüksek yüksek tepelere” türküsü eşliğinde gelinin ellerine kına yakılıyor.

Genç kızlar da ellerinde mumlarla, gelinin etrafında dizilerek, türkülere eşlik ediyorlar. Gelinin başının üzerine açılan kırmızı tüle paralar bırakılıyor. Bu törenin ardından tüm davetlilere lokum, çocuklaraysa şeker ikram ediliyor. Bindallılar içindeki kadınlar için eğlence gecenin geç saatlerine kadar devam ediyor.

Ertesi gün “gelin alıcı” denilen törenle başlıyor. Bütün düğünlerde olduğu gibi, elbette Dobruca düğününde de, bu Türk düğününde de belki en hüzünlü an, “gelin alıcı” olarak adlandırılan bu an. Gelin kendi evinden çıkıyor ve artık damat beye teslim ediliyor. Göz yaşları eşliğinde gelin ailesiyle vedalaşıyor. Aile büyüklerinin elleri öpülüyor. Damat gelini almadan önce gelinin kız ya da erkek kardeşi yolunu kesiyor. İstekler dile getiriliyor. Pazarlık başlıyor. Usulen teklif edilen para kabul edilirse düğün başlıyor.

Araçlarla konvoy eşliğinde düğün mekanına gidiliyor. Bindallılardan, kaftanlardan, kına töreni ve geleneksel adetlerden sonra, günümüz törenlerine geçiş yapılıyor. Modern bir düğün salonunda devam eden düğün, Bulgaristan'da sık rastlanan sahneler arasında yer alıyor.

Makedonya'da yörük düğünleri sahnelendi

Bugüne dek Türk kültürünü olduğu kadar Makedonya topraklarında tarihten bu yana varlığını koruyan Arnavut, Roman, Makedon gibi farklı kültürlerin tanıtımını da üstlenen Yunus Emre Üsküp Türk Kültür Merkezi, bu kez kültürümüzün ayrılmaz bir parçası olan yörükleri mercek altına aldı. Yörük kültüründeki düğün geleneklerinin en önemli unsurlarından olan kına gecesi, Üsküp'te tiyatral bir gösteriyle sahnelendi.

Tarihi Türk çarşısındaki Osmanlı mirası Kurşunlu Han'da gerçekleştirilen Makedonya Yörük Kültüründe Kına Gecesi Canlı Sergisi isimli etkinlikte, bu özel günün tüm ritüelleri canlandırıldı. Konukları karşılayan ve onlara kına dağıtan genç kızlar, daha sonra seslendirdikleri yörese türküler ve maniler eşliğinde geline kına yaktı.

Üsküplü konuklar için etkinlik kapsamında, damat tarafının düğün öncesine has geleneği olan damat traşı da canlandırıldı. Türk kültüründe önemli bir yere sahip olan kına gecesi adetlerinin Makedonya'daki çeşitliliğini göstermeyi amaçlayan etkinlikte Makedonya'nın her bölgesinden yöresel kıyafetler de sergilendi.

Üsküplüler'in de yoğun ilgi gösterdiği açık havadaki kına gecesinde, sazlı sözlü türküler, halaylar eşliğinde unutulmaya yüz tutmuş bu tarihi gelenek bir kez daha gözler önüne serildi.

Pakistan'da düğünler

Farklı ülkelerde benzerlik gösteren gelenekler, Pakistan'da berat adı verilen düğün gününde örf ve adetlerin renkliliğiyle dikkat çekiyor. Ülkede, her bölgenin kendine has gelenek ve görenekleri var. Bu geleneğin en güzel örneklerinden biri de düğünler. Olmazsa olmaz kabul edilen ritüeller ile Pakistan düğünleri oldukça renkli geçiyor.

Pakistan'da düğünler iki gün sürüyor. İlk gün kına gecesine, Pakistanlılar'ın yerel diliyle Mendi'ye ayrılıyor. Mendi, damat ve ailesinin düğün alanına gelmesiyle başlıyor. Gelinin erkek kardeşleri ve akrabaları damadının başının üstüne bir tül açıyor. Böylece damada 'ailemizin koruması altındasın' mesajı veriliyor. Ardından mumlar ve kınalar yere koyuluyor. Damat ve gelinin aileleri mumun etrafından yerel oyunlarını sergiliyor.

Ömür boyu ağız tatlılığı olsun diye de gelinin annesi damada ve kızına yöresel tatlılardan ikram ediyor. Çiftin başına yağlar sürülüyor, başlarının üzerinden ömür boyu refah içinde yaşasınlar diye para dolaştırılıyor.

Şahitlik ettiğimiz düğün Yunus Emre Yağmur ve Pakistanlı Feyza'nındı. Gelin Pakistanlı Feyza hissiyatını şu cümlelerle dile döktü: “Aslında tanışmamız tamamen tesadüf. Aynı üniversitede okumamıza rağmen birbirimizi tanımıyorduk. Bir gün ortak arkadaşımız bana dersler ile ilgili evrakları Yunus Emre'ye teslim etmemi istedi. O da benim yanıma geldi ve öyle tanıştık. Bugün bizim en mutlu günümüz.”

Damat Yunus Emre Yağmur ise şu sözleri sarfetti: “Sevdik, evlenmeye karar verdik. Şimdi de kına gecemiz yapılıyor. Şimdi Pakistan geleneklerine göre yapıyoruz. Türkiye'de de Türk geleneklerine göre düğün yapacağız. Mutluyuz.”

Düğün gününe Pakistanlılar berat günü diyorlar. Salona gelen damat gelinin ailesi tarafından çiçekler ile karşılanıyor. Ancak berat'ta damadı bir süpriz bekliyor. Gelin ve damadın aile arasında sıkı pazarlık belli bir meblağ üzerinde anlaşıldıktan sonra damadın salona girmesine izin veriyor.

Damat düğündeki yerini alıyor, gelin babası tarafından getiriliyor. Berat'ta damat takım elbise, gelin de el işlemeli nakış ve boncuklarla süslü lenga isimli gelinliği giyiyor. Düğün en renkli geleneklerinden biri de damada ve geline süt içirme bölümü.

Gelinin akrabaları tarafından el işlemesi boncuklarla süslenen bardağın içindeki süt damada ikram ediliyor. Sütü önce damat ardından da gelin içiyor. Bu renkli dakikalardan sonra berat takı töreni ile devam ediyor. Düğünün sonunda duygusal anlar başlıyor. Gelin tüm ailesiyle tek tek vedalaşıyor. İki aileninde dualarının ardından gelin yeni hayatına ilk adımı atıyor.

 

Gülay Krasniç, Derya Özcan, Sevda Dükkancı, Esra Hasip ve Mustafa Deveci haber verdi

 

 

Güncelleme Tarihi: 15 Haziran 2015, 10:43
banner12
YORUM EKLE

banner19