Aliya İzzetbegoviç vizyon sahibi bir liderdi (video)

Ömrünü Bosna Hersek'in bağımsızlığına adayan, ülkenin kurucu cumhurbaşkanı Aliya İzzetbegoviç vefat edeli 12 yıl oldu. Hem Bosna hem Türk halkının kalbinde taht kuran devlet adamının yaşamı ve düşüncelerini yazar Akif Emre'yle konuştuk.

Aliya İzzetbegoviç vizyon sahibi bir liderdi (video)

Sen olmasaydın, biz ışığı karanlıklarda arar, ışığa karanlık derdik Aliya”. Böyle anlatıyor Bosna Hersek'in ünlü sesi Dino Merlin, Aliya İzzetbegoviç'i.

1925'te Bosanski Şamac kasabasında dünyaya geldi Aliya İzzetbegoviç. Gençlik dönemi Balkanlar'ın zor günlerinin arefesindeki 40'lı yıllarda geçti. O yıllarda bir yanda Nazi ordularının işgali, diğer yanda Sırp milliyetçisi Çetnikler ve Partizanlar vardı. Bu ortamda, İzzetbegoviç'in de üyesi olduğu “Genç Müslümanlar” örgütü artık Boşnaklar'ın 'Biz de varız' diyebilmeleri için çalışıyordu.

Yazar Akif Emre, o dönemi şu ifadelerle anlattı: “Müslümanların elinde var olan kurumsal yapıları kaybettikleri, hem maddi ve manevi birikimlerini kaybettikleri ortamda ayakta kalma mücadelesinin verildiği bir dönem. Sadece Aliye İzzetbegoviç için değil tüm Müslümanlar için önemli olan aile kavramı ortaya çıkıyor. Köklü, geleneğine bağlı, İslam'ı iyi anlamış, eğitimli aileler vardı Bosna'da.”

Gerçek Aliya o kitapta

Aliya'nın hapis yılları iki ayrı dönemde incelenmelidir. İlk dönem; Genç Müslümanlar olarak gerçekleştirdikleri faaliyetleri komünist rejim tarafından İslam propagandası olarak nitelendirildiğinden dolayı  bu kararla Aliya İzzetbegoviç maruz kaldığı hapis ve sürgünlük dönemidir.

Daha sonra 1982'de ünlü Saraybosna davasında arkadaşları ile beraber yargılanarak12 yıl hapse mahkum oldu. Bu mahkumiyet 5 yıl sürdü. Aliya, bu zorlu yıllarda gizlice 13 defterlik notlar tuttu. Adından yıllar sonra da söz ettirecek “Özgürlüğe Kaçışım” adlı eserini böylece kaleme aldı.

Aliya İzzetbegoviç'in bu eseri hakkında Akif Emre şu değerlendirmeyi yaptı: “Gerçek Aliya İzzetbegoviç, insan olarak, duygusu, düşüncesi, hissiyatı, hepsi o kitaba yansıyor. Çok basit, yalın ifadelerle aforizmalar vardır orada. O anlamda entelektüel kapasitesini de orada test edebiliyorsunuz. Hiçbir imkan olmadığı ortamda ne üretiyor. Bütün hayatının birikimini aslında oraya vermiştir.”

Aliya İzzetbegoviç, serbest kaldıktan sonra bir yandan hukuk eğitimini, diğer yandan siyasi faaliyetlerini sürdürdü. İzzetbegoviç'in entelektüel birikime sahip bir Müslüman aydın olduğunu söyleyen Akif Emre şu ifadeleri kullandı: “Batı düşüncesini, Batı felsefesini, Batı sanat anlayışını, tarihini, entelektüel birikimini çok iyi takip ettiğini gözlemleyebiliyoruz. Ama aynı şekilde, paralel biçimde İslam dünyasının entelektüel birikimleriyle de temasa geçmiş. Dolayısıyla entelektüel birikime sahip bir Müslüman aydın olarak yetişti. Bir âlim değil, klasik bir molla değil ama modernist bir aydın da değil. Kendi dünya görüşünün farkında olan bir Müslüman aydın olarak yetişti. Vizyonu çok açıktı, evrensel düşünüyordu. Hiçbir zaman yerel düşünmezdi. Dönemin İslam dünyasındaki tüm entelektüel birikime açık bir haldeydi ve İslami hareketler adına üretilen tüm entelektüel birikimlerle olabildiğince temas kurmaya ve onları özümsemeye çalışırdı. Ama hiçbir zaman olduğu gibi kopya etmez, onlardan bir sentez yapar, çözümleme yapardı."

Samimiyet, gayret ve çabayla ortaya çıkmış bir liderlik

Aliya'nın 1970 yılında kaleme aldığı İslam Deklarasyonu dünyada geniş yankı uyandırdı. 1980'de tamamladığı ''Doğu ve Batı Arasındaki İslam'' adlı kitabında yaptığı felsefi çözümlemeler de İslam dünyasında yeni ufuklar açtı. İslam Deklarasyonu adlı eseri nedeniyle Aliya için 1983'te yeniden cezaevi günleri başladı.

Yugoslavya dağılırken çıkarılan afla özgürlüğüne kavuşan Aliya İzzetbegoviç, savaş çanlarının çalmaya başladığı bir ortamda cezaevinden çıktı. Bu dönemde Aliya İzzetbegoviç, bağımsızlığını ilan eden Bosna Hersek'in ilk devlet başkanı oldu. Ancak Bosna Hersek'e bağımsızlık, eşine az rastlanır bir insanlık dramını beraberinde getirdi. Sırplar, Bosna Hersek'in bağımsızlığını kabul etmedi, çıkan savaşta binlerce kişi hayatını kaybetti. Boşnaklar bu zulme direnirken Aliya İzzetbegoviç hep yanlarındaydı.

Aliya İzzetbegoviç'in bu dönemdeki çabalarıyla ilgili Akif Emre şunları söyledi: “Hem savaş yönetti, hem dünya devletleriyle diplomatik kanallar açmaya çalıştı, hem de sahada can pazarı verilirken o orada halkını savunmaya çalıştı. Burada bir bilge kişiliği ortaya konuyor. Samimiyet, gayret ve çabayla ortaya çıkmış bir liderlik var.”

2000'de siyaseti bıraktı Aliya İzzetbegoviç. 19 Ekim 2003'te de dünyadan ayrıldı. Geride kendisini seven bir halk ve bağımsız bir Bosna Hersek bırakarak...

 

Ayşe Sonuşen konuştu

Güncelleme Tarihi: 22 Ekim 2015, 14:55
YORUM EKLE

banner19