Sanatta da yetkin bir eleştirmen: Alim Kahraman

Yedi İklim neredeyse otuz yıla ulaşan yayın serüveninde bir çok isme has dosyalar yaptı. Kasım 2015 sayısında da Âlim Kahraman'a has bir dosya ile okuyucularının karşısına çıktı. Ömer Tanık dikkat çekti.

Sanatta da yetkin bir eleştirmen: Alim Kahraman

 

Âlim Kahraman, eleştirmen, hususiyetle de öykü eleştirmeni dediğimizde aklımıza gelen birkaç isimden birisi. Cahit Zarifoğlu'nun tavsiyesi ile eleştiriye yönelmiş ve edebiyatın bu alanında söz sahibi olmuştur. Âlim Kahraman “Eleştirmen sanatta dikiş tutturamayan kimsedir” algısına karşı çıkan bir öykücüdür de ayrıca.

Yedi İklim’in Kasım 2015 sayısında yazı hayatında tam 35 yılı geride bırakmış olan Kahraman, çeşitli yönleri, kitapları ile ele alınmış. İlk olarak karşımıza Ali Haydar Haksal’ın arşivindeki mektupları okuyoruz. Haksal bu mektuplarla aktarmakla kalmayıp mektupların “önünü ve arkasını da” sunuyor okuyucuya. Haksal ile Kahraman’ın tanışması ilgi çekici şahsımca: Âlim Kahraman’ın abisi, Mehmet Kahraman ile Ali Haydar Haksal Erzurum’da aynı sınıftadırlar. Mehmet Kahraman’ın tavsiyesi ile bir mektupla başlayan dostluk 40 yılını doldurmuş bugün. Mektupların dili bugün kaybettiğimiz birçok şeyi anımsatıyor. Yalın, sade, yapmacıksız bir dil kullanılmış bu mektuplarda. Tam manası ile karşılıklı muhabbet taşınmış zarflar içerisinde.

Dosyanın bir diğer önemli diyebileceğimiz kısmı Âlim Kahraman ile İsmail Demirel’in yaptığı röportaj. Genel itibarıyla Kahraman’ın kitapları etrafında şekillenmiş olan röportaj okuyucuya sıcak bir sohbet havası sunuyor. Kahraman, sorulara cevap verirken eğilip bükülmüyor, ne ise o şekilde cevaplıyor soruları. Şöyle ki anlamadığı soruya “anlayamadım”, cevabı belli soruya ise “biliyorsun işte” diyebilmekte. Söyleşide yer alan “Rus edebiyatına merak salmıştım. Çeviriler yoluyla nereye kadar gitmek mümkünse oralara kadar sokuldum” ifadesi Âlim Kahraman’ın edebi açıdan nasıl sınırları zorlayan bir kalem olduğunu çok güzel belli ediyor. Cila kokmayan, samimi bir söyleşi gerçekleştirmiş İsmail Demirel.

Analiz, araştırma ve emek Alim Kahraman

Necip Tosun tam otuz sene önce Akabe’den yayınlanmış olan Bir Duyarlığın Çağdaş Biçimleri üzerine bir değerlendirme yazısı kaleme almış. Dosyanın sağlam yazılarından biri olmuş bu. Öykü eleştirmenliğinin “neliği” ve “nasıllığı” üzerine bir girişten sonra Âlim Kahraman’ın öykü eleştirmenliği ve mezkur eserinin önemini vurgulayan satırlar geliyor bir bir: “Analiz, araştırma ve emek ürünü eleştiri dendiğinde ilk anmamız gereken yazarlardan biri olan Âlim Kahraman derinlikli gözlemler, yerinde tespitlerle öykü dünyamızda ufuk açıcı eleştiriler, denemeler, incelemeler yazmıştır”, “Şimdi bile yetersiz olan öykü eleştirisi o dönem düşünüldüğünde büsbütün kitabın değeri artar”... 

A. Cüneyt Issı, Âlim Kahraman’ın Büyük Göçmen Kuş: Yahya Kemal Beyatlıisimli biyografi çalışmasından hareketle bir yazı kaleme almış. Bu çalışmada yer alan fotoğraflar üzerinden Yahya Kemal’in hayatından çeşitli enstantaneler verilmiş. Bir yazı aslında Âlim Kahraman’dan bahseden bir yazıdan ziyade Kahraman’ın eserinden başka bir yazar-şairin hayatına eğilme çabası. Ancak bu çabaya, Âlim Kahraman’ın eserinde Yahya Kemal’in hayatını mümkün olduğunca kesin tarihler, zaman dilimleri üzerinden vermesinden hareketle girişilmiş. Ve herhangi bir anın donduran fotoğraflar üzerinden de kronolojik eseri farklı bir okumaya tutmuş Issı.

Mehmet Sümer ise Âlim Kahraman’ın eleştirmenlik serüveninin başlangıcına dair örnekler sunan Cahit Zarifoğlu’yla Yedi Yıl adlı eser üzerinden Kahraman’ın eleştirmenliğine dair bir değerlendirmede bulunmuş. Sümer, kitapta geçen mektuplardan alıntılar vasıtasıyla Kahraman ile Zarifoğlu’nun nispeten kısa birlikteliğini, ‘eleştirmenliğe yönlendirmek’ şeklinde adlandırabileceğimiz bir süreçmiş gibi ele almış. Nabi Çömez de aynı kitap üzerine bir yazı kaleme almış ayrıca.

Dosyada Yılmaz Irmak ve Ömer Hatunoğlu Edebiyatın Saklı Dili, Toprağı İşleyen Kalem ve Okumaya Giriş kitapları hakkında genel değerlendirmelerde bulunmuşlar. Yazılarında eserleri tabi tuttukları bölüm bölüm inceleme metodunu ellerinden geldikçe açımlamaya çalışmışlar.

Hikayeci Nuhan Nebi Çam Toprağı İşleyen Kalem üzerine hoş bir yazı kaleme almış. Yer yer anlatıma kaptırırken kendinizi, arada Yahya Kemal alıyor sözü eline ve sonucunda da şiir ve öykü ile yoğrulmuş bir inceleme yazısı okuyorsunuz.

Bir eleştirmeni eleştirmek

Dosyada son olarak bahsedeceğimiz kısım ise Âlim Kahraman’ın öykücülüğüne eğilen Mehmet Özger, Osman Koca ve de Harun Yakarer imzalı üç yazı. Bu kalemler genel itibarıyla Kahraman’ın Geçit eserine post-modernist ve otobiyografik gibi muvacehelerden incelemişler. Açıkçası bir eleştirmenin hikayesini eleştirerek büyük bir yükün altına girmişler, ancak büyük oranda hakkından gelebilmişler gibi duruyor.

Yedi İklim dergisinin bu dosyası birçok açıdan gayet faydalı ve güzel bir çalışma olmuş. Fakat dosyaların bazı açılarda yaşama biraz daha yaklaşması, yani mevzu edilen kişinin eserlerinin yanında yaşayışının da merkezinde olduğu yazıların (Haksal’ın yazısı gibi mesela) çoğalması ortaya çok daha iyi bir sonuç çıkarabilir. Aksi takdirde ister istemez yazarlar tekrara düşebilmekte ve mevzu edilen kişi salt bir eser üreteci gibi algılanabilmektedir. Yine de her şeye rağmen çoğu açıdan örnek aksettiren bir Âlim Kahraman dosyası arşivlerimizde yerini almış bulunmaktadır.

Ömer Tanık dikkat çekti

 

Güncelleme Tarihi: 03 Aralık 2015, 11:52
YORUM EKLE

banner19