banner17

İkinci Abdülhamid Han'ın Almanya ile İlişkileri

Derin Tarih dergisinin 59. sayısında Necmettin Alkan, ‘Almanya ile İttifakın Faydaları Ne Oldu?’ başlıklı bir yazı kaleme almış. Metin Uygun bu yazıya değindi.

İkinci Abdülhamid Han'ın Almanya ile İlişkileri

Sultan İkinci Abdülhamid Han, en çok tartışılan, hakkında en çok araştırma yapılan Osmanlı sultanları arasındadır. Belki de en başta gelenidir. Bu durumun birçok sebebi var. İkinci Abdülhamid Han, Osmanlı Devleti’nin en zor zamanında padişah olmuştur. Takip ettiği siyasetle yıkılmak üzere bulunan devleti 33 yıl idare etmiştir. Osmanlı üzerinde yıkıcı emelleri bulunan zamanın büyük devletlerine karşı uyguladığı denge politikasıyla ülkesini barış içinde yönetmiştir.

Sultan Abdülhamid Han, çok yönlü bir şahsiyet ve devlet adamıdır. Çok zor şartlarda iktidar olmasına rağmen; eğitimden ekonomiye, dış politikadan sağlığa kadar pek çok alanda yatırımlar yapmış, demiryolu yatırımlarına çok önem vermiş, döneminde Hicaz demiryolu hayata geçmiş, binası bulunmayan ve bu yüzden verimli hizmet üretemeyen kamu kurumlarına yeni binalar yaparak devletin itibarını yüceltmiştir. Bu saydıklarımız onun hizmetlerinden sadece aklımıza ilk gelenlerden bazılarıdır.

Sultan Abdülhamid’in devleti toparlaması, yurt dışındaki Müslümanların Osmanlı’ya bağlılığını artırmaya çalışması, Osmanlı Devleti üzerinde yıkıcı emelleri bulunan büyük devletlerin işine gelmez. Bu yüzden Abdülhamid aleyhinde içeride ve dışarıda büyük propagandalar yaparlar; padişahın despot olduğu, gerici olduğu algısını yaymaya çalışırlar. Bunda da büyük ölçüde başarılı olurlar. Onun için Sultan İkinci Abdülhamid Han, tarihte en çok ‘gadre uğrayan’ padişah olarak değerlendirilir tarihçiler tarafından. Derin Tarih dergisi, Şubat 2017 tarihli 59. sayısında, ‘Vefatının 99. Yıldönümünde Bilinmeyen Abdülhamid’ kapak dosyasıyla çıkmış. ‘Sultan’ı Sorduk’ başlığını taşıyan dosya kapsamında, 33 soruda Abdülhamid Han’ın çeşitli yönleri yerli ve yabancı konunun uzmanı tarihçiler tarafından aydınlatılmaya çalışılmış.

Almanya siyaseti, Osmanlı Devletini sıkıntı çektiği konularda rahatlattı

Prof. Dr. Necmettin Alkan, ‘Almanya ile İttifakın Faydaları Ne Oldu?’ başlıklı yazısında, Abdülhamid Han’ın en çok tartışma konusu yapılan, dış politikada Almanya’ya yakınlaşma siyaseti hakkında değerlendirmelerde bulunur. Alman İmparatorluğu’nun Osmanlı dış siyasetine dahil edilmesinin üç olumlu neticesi olduğunu açıklar. Almanya’nın genelde Osmanlı’nın yanında yer alması, bazı durumlarda da tarafsız kalması, Osmanlı diplomatlarının başını ağrıtan birçok konuda onları rahatlatmıştır. Almanya, özellikle Ermeni meselesinde İngiltere, Fransa ve Rusya’yla beraber hareket etmeyerek Osmanlı’yı rahatlatmıştır. Alkan’a göre bunun en belirgin neticesi, Anadolu’da bir Ermeni devletinin kurulmasının engellenmiş olmasıdır. Alman Kaiser’i II. Wilhelm’in 5 Ağustos 1895 yılında Londra seyahati sırasında İngiltere Başbakanı Lord Salisbury’in Osmanlı Devleti’nin paylaşılması teklifini reddetmesi bile kendi başına önemli bir sonuçtur.

İkincisi daha önce İngiltere’nin yerine getirdiği Osmanlı Devleti’nin müttefikliği rolünü Almanya’nın üstlenmesidir. Böylece dış ilişkilerde denge sağlanmıştır. Almanya’nın devreye girmesi Osmanlı üzerinde hesapları olan diğer Avrupalı büyük güçler arasındaki dengeleri değiştirmiştir. Bundan Sultan Abdülhamid Han istifade etmiş ve bu durum Osmanlı dış siyasetinin manevra alanını genişletmiştir.

Necmettin Alkan, dış politikada takip edilen Almanya siyasetinin üçüncü faydasını, altyapıdaki iyileşmeler olarak açıklar. Buna göre Alman mali ve teknik yardımıyla askeriye, eğitim, ulaşım, tarım ve daha birçok alanda ıslah faaliyetleri yapılmıştır. Alkan, Alman yakınlaşmasının Abdülhamid’in kendi dönemiyle sınırlı kalmamış olduğunu, etki ve sonuçları itibariyle sonraki Türk-Alman askeri ittifakının 1. Cihan Harbi’nde birlikte savaşılması sürecini belirlediğini de ifade eder.

Diğer tarihçiler ve yazarlar da, Abdülhamid Han’ın başka hususiyetlerini anlatarak, bu memleket sevdalısı Sultan’ın hakkını teslim ederler. Derin Tarih dergisi, zengin bir dosya hazırlayarak Sultan Abdülhamid’in kadir ve kıymetini bilme adına büyük bir hizmet görmüş.

 

Metin Uygun

Güncelleme Tarihi: 20 Şubat 2017, 16:21
banner12
YORUM EKLE
banner8

banner19

banner20