, 19 Ekim 2017
Öykü Kelimesi En Az Şiir Kelimesi Kadar Beni Heyecanlandırıyor

Bünyamin Demirci

3406

Öykü Kelimesi, En Az Şiir Kelimesi Kadar Beni Heyecanlandırıyor

''Samimi olmak zorundayız. Hissetmediğimiz acıyı yazamayız. Bir de soğukkanlı olmak lazım. Yazar, karakterlerinin yasını tutamaz.'' Bünyamin Demirci, 'Kelebeğe Tapan Adam' ve 'Yeraltı Bulutları' kitaplarının etrafında öykücülüğüne dair Hatice Ebrar Akbulut'un sorularını cevapladı.

İlgili Yazılar
Güzide Ertürk ile 'Kaplumbağa Gölgesi' Üzerine Konuştuk
Güzide Ertürk ile 'Kaplumbağa Gölgesi' Üzerine Konuştuk

''Evini bir gölge gibi sırtında taşıyan insanların öyküsünü anlattığım için ismini 'Kaplumbağa Gölgesi' olarak seçtim. Gidecek başka yeri olmayan insanlar, kendi içine çekilir. Sırtlarında taşıdıkları çadırlarıyla sokakta yürürken kaplumbağalar kadar yavaş ve sabırlıdırlar. Yükleri ağır olsa da hiçbir yerde çöküp kalmazlar.'' Güzide Ertürk, 'Kaplumbağa Gölgesi' kitabı etrafında hayata, öyküye ve yazıya bakışına dair Hatice Ebrar Akbulut'un sorularını cevapladı.
02/10/2017 11:11
Çeşitli Yayınevlerinden Yeni Çıkan Kitaplar Eylül 2017
Çeşitli Yayınevlerinden Yeni Çıkan Kitaplar / Eylül 2017

Her ay başında, sitemize hangi yayınevleri yeni çıkan kitaplarından neleri göndermişse onları toplu olarak siz okurlarımızla paylaşıyoruz. İşte Eylül-2017 döneminde Dünyabizim'e gönderilen yeni kitaplar...
01/10/2017 08:08
Dünyabizim li Kitaplar
Dünyabizim’li Kitaplar

Geçtiğimiz senelerde Dünyabizim'de yayınlanan yazılardan derlenen ya da dünyabizim'de yer alan yazıları da ihtiva eden kitapları derledik. Kamil Büyüker, Nidayi Sevim, Şakir Kurtulmuş, Sadullah Yıldız ve Erhan Erken bu sene yayınlanan kitapları ile listenin başında yer alıyor. Listemizde ayrıca Mustafa Nezihi Pesen, Asım Gültekin, Ahmed Sadreddin, Mustafa Uçurum, Selvigül Şahin de kitapları ile yer alıyor.
18/07/2017 08:08
Dünyayı Yurt Edinenlerin Öyküsü Kaplumbağa Gölgesi
Dünyayı Yurt Edinenlerin Öyküsü; Kaplumbağa Gölgesi

Güzide Ertürk’ün Şule Yayınları arasından çıkan yeni kitabı Kaplumbağa Gölgesi; sokakları, toplama kamplarını, çadırları mesken tutanların uzun öyküsünü anlatıyor. Mustafa Uçurum bu kitap hakkında yazdı.
12/07/2017 08:08
Şiiri Hayat ile Kararak Bir Kıvama Ulaştırıyor
Şiiri, Hayat ile Kararak Bir Kıvama Ulaştırıyor

Hüseyin Akın şiirinde kelimeler, imgeler acıklı değil ama dokunaklıdır. Hayatın içinde fazlasıyla parçaladıklarımızı bir araya getirmek içindir bu dokunuşlar. Orhan Gazi Gökçe, şairin 'Yan Tesir' adlı kitabına değindi.
04/06/2017 08:08
Çeşitli Yayınevlerinden Yeni Çıkan Kitaplar Mayıs 2017
Çeşitli Yayınevlerinden Yeni Çıkan Kitaplar / Mayıs 2017

Her ay başında, sitemize hangi yayınevleri neler göndermişse onları toplu olarak siz okurlarımızla paylaşıyoruz. İşte Mayıs-2017 döneminde Dünyabizim'e gelenler...
01/06/2017 08:08

Bünyamin Demirci’yi “Kelebeğe Tapan Adam” ile tanımıştık. “Kelebeğe Tapan Adam”ın öyküleri şiir ve deneme arasında gidip gelen, bir karakter ve olay anlatmaktansa bir durumu anlatmaya çalışan öykülerden oluşmaktaydı. İlk öykü kitabının ikinci baskısının ardından ikinci öykü kitabı da çıkageldi Demirci’nin. “Yeraltı Bulutları” ilk öykü kitabını aşmış; anlatıcı benzetmeleri, kurgusu, olay örgüsü, anlatımı, tiplemeleriyle okurun hayal ve gerçek dünyasına dokunan öyküler yazmış. Sırlanmış hayatların, gerçeğin acı yüzüyle karşılaşan karakterlerin öykülerini dinlediğimiz Yeraltı Bulutları, zorda kalmış, hırpalanmış, değeri bilinmemiş, örselenmiş, dünyanın türlü dertleriyle yüreği katmerlenmişlere uzanan merhametli bir el gibi…

Bünyamin Demirci ile “Kelebeğe Tapan Adam” ve “Yeraltı Bulutları”nın öykülerine açılan bir söyleşi gerçekleştirdik.

İlk öykü kitabınız “Kelebeğe Tapan Adam”da içerik itibariyle kentli öyküler okurken, “Yeraltı Bulutları”nda köyden gelen sesleri/konuşmaları/sevinçleri ve hüzünleri okuyoruz. Köyden kente yönelişin aksine kentten köye yöneliş var öykülerde. Neler söylersiniz bu konuda?

Artık şehir kalmadığı için kent beni boğuyor. Gözümüzün önünde mahalleler kentleşiyor. Bir mahalle kadar insanı daracık bir alana sıkıştırıp dönüştürüyorlar. Sıkıştırılmış mahalleler üretiyorlar. Birbirine selam vermeyen insanlar olduk. Bir ihtiyara selam verdiğim zaman şaşırıyor. Vahşi bir dönüşüm var. Direnmeye çalışıyorum. Köyde birine selam vermezsen bakışlarıyla döverler seni. Ama oraları da kaybediyoruz yavaş yavaş… Televizyon şamardır, demiş Cahit Zarifoğlu. Dikkat ediyorum köydeki yaşama; onlar da televizyon karşısındalar artık. Yine de seviyorum köyü. Kendimi korunaklı bir alana sığınmış gibi hissediyorum. Zaman yavaşlıyor; her şeyi görüp duyabilirsiniz orada. Bir gün bir köye kaçmak istiyorum.

“Kelebeğe Tapan Adam”, olaydan ziyade durumları anlatan ve denemeye yaklaşan öykülerden oluşuyor. “Yeraltı Bulutları”nda ise, olay örgüsüyle, karakterleriyle ve anlatımıyla içerik ve anlatım açısından “çıtasını yükseltmiş” öyküler okuyoruz. Bence “Yeraltı Bulutları” sizin için bir sıçrayış olmuş. İkinci kitabınız hakkında birinciye kıyasla siz neler düşünüyorsunuz?

Eğer kendimi tekrar etseydim önce ben sıkılırdım. Okumalarımı değiştirdim, farklı şeylerle ilgilendim. Yaşamın getirdiği değişiklikler oluyor sürekli, dolayısıyla yazdıklarımız da değişiyor. Kurgunun açığa çıkması için müziğin sesini kısmam gerekiyordu. Ve meselelerin somut yüzlerinden bir parça da göstermeliydim. Bunları yapmaya çalıştım. İnşallah olmuştur.

Hayvan figürlerine alegorik tarzdaki eserlerde rastlarız genellikle. Bazen temsili olarak bir hayvan figürünü bazen de benzetim kurma amaçlı olarak bir hayvan figürünü kullanıyorsunuz. “Kelebeğe Tapan Adam”da kaplumbağa, fare, yılan, kelebek, köpek, kuş, balık gibi; “Yeraltı Bulutları”nda yılan, köpek, horoz, keçi, eşek, at gibi bir sürü hayvan figürüyle karşılaşıyoruz. Hayvan figürlerini öykülerinizin başat unsuru yapan şey nedir?

Çocukları, delileri, yaşlıları, ölüleri ve hayvanları izlemeye çalışıyorum. Bunlara dair de pek çok iz görülebilir öykülerde. Bilemiyorum, bilinçli bir tercih diyemem yine de. Köyün de etkisi vardır belki. Hayvanlar yaratılışlarının gereğini her durumda yerine getirirler. Belki onların bu özelliğidir dikkatimi çeken. Köpek ve yılanlardan korkarım. Atları ve kuşları çok severim. Kısacası, bilemiyorum gerçekten. Sorunuz üzerine düşününce bunlar geliyor aklıma.

Vazgeçemediğiniz şeyler var. Mesela orman, yağmur, dumanlı hava, dere kenarı, mezarlık, rüya gibi unsurlardan birine bir öykünüzde muhakkak rastlıyoruz. Bu, bir okur olarak benim düşüncem. Sizin “vazgeçemediğim, muhakkak kullandığım” dediğiniz şey nedir öykülerinizde?

Böyle bir kuralım yok. Ben Karadenizliyim; orman, yağmur, dumanlı hava, dereler ve mezarlık oradan geliyor öykülere. Çok az rüya görürüm. Bazen, bütün gün kendimi uyanık olduğuma ikna etmekle geçer. Yine de çocuğa ve rüyaya dair pek çok şey söyleyebilirim gibi geliyor bana.

Öykülerinizde gözlemin yanı sıra derin bir hayal gücü var. “Yeraltı Bulutları”, “Yürüyen Cami”, “Suyun Getirdiği” gibi öykülerde bu durum iyice belirginleşiyor. Gerçek ve hayali harmanlamak, iç içe geçirmek kolay olmasa gerek. Zengin bir okuma yaparak kazanılabilen bir şey midir bu?

Nasıl düşünüyorsam öyle yazıyorum aslında. Tabii ki okumaların pek çok faydası oluyor. Fakat dinlemekmiş asıl mesele. Neyzen Salih Bilgin hocam, “dinlersen irşad olursun” demişti. Geçenlerde öğrendim, anne karnında kalpten sonra kulağı yaratılırmış çocuğun. Demek ki çocuk önce kendi kalbini dinliyor. Gerçeğin perde olduğunu düşünüyorum. Görünenle yetinmiyorum. En güzel manzaralar bile kabuk gibi geliyor bana, kabuğu kaldırınca altından başka bir dünya çıkacak…

Okuduğum kadar dinliyorum da.

“Yeraltı Bulutları”nda beni en çok etkileyen öykü, kitabın sonundaki “Boşluk” öyküsü oldu. Acı ve teslimiyeti aynı anda hissetmek insanı gerçekten sarsıyor. Özellikle bu öyküde arabeske düşebilirdiniz. Bu işin bir matematiği var mı, duygunun yoğun bir şekilde hissedildiği öykülerde arabeskten kaçınmak nasıl mümkün olabiliyor?

Matematiği sevmem. Hesaplamayı da pek beceremem. Tarkovski şöyle diyordu bir röportajında: “Duygu, maneviyatın düşmanıdır. Duygusallığın gerçek maneviyatla bir alakası yoktur.” Duyguya yenildiğimizde arabeske düşmek kaçınılmaz oluyor. Duygulandım yazdım, hüzünlendim yazdım, diyemeyiz. “Maneviyat olmayınca hiçbir şey olmaz. Din bile olmaz,” demişti ney hocam. Dinde de arabeske düşüyoruz bu yüzden. Samimi olmak zorundayız. Hissetmediğimiz acıyı yazamayız. Bir de soğukkanlı olmak lazım. Yazar, karakterlerinin yasını tutamaz.

Öykü türüne dair uğraşlarınızdan, okumalarınızdan bahseder misiniz?

En az öykü kadar şiir ve biraz da roman okuyorum. Film izlemeye çalışıyorum. Müzik dinliyorum. Ali Ural hocamın atölyelerini takip ediyorum. Kendi müziğimizi öğrenmeye ve dinlemeye çalışıyorum. Tarkovski’ye çok önem veririm. Ondan çok şey öğrendim, öğreniyorum. Ney hocamdan çok şey öğrendim, ona daima duacıyım. Bunların hepsi beni yazma yolunda besleyen şeyler… Öykü kelimesi en az şiir kelimesi kadar beni heyecanlandırıyor. Başka türde bir şey yazabilir miyim bilmem ama sadece öykü yazmak istiyorum.

Bazen, sadece iyi bir okur olsaydım, diyorum. Yeni çıkan kitapları okumaya çalışıyorum. Okumadığım kitapların yanında tekrar okumak istediklerim oluyor, onlara yetişmeye çalışıyorum. Aklıma düştükçe birkaç Sait Faik öyküsü okuyorum tekrar tekrar. Roman türüyle barışmam gerekiyor. Bu yönde okumalar yapmak istiyorum.

Bünyamin Demirci, Yeraltı Bulutları, Şule Yayınları.

 

Röportaj: Hatice Ebrar Akbulut