Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi eski Müdürü, Türkiye Yazma Eserler Kurumu İstanbul Bölge Müdürü Emir Eş ile, Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi üzerine konuştuk.

Hocam öncelikle kısaca kendinizi tanıtmanızı rica edebilir miyiz?

Üniversiteden sonra uzun yıllar öğretmenlik yaptım. Ancak bu mesleği başarılı ve severek yapmama rağmen yazma eserlerle belki tâ çocukluk yıllarından beri alakam ve bunun özel hobilerim arasında olması nedeniyle kurum değiştirme ihtiyacı duydum. Ve netice itibariyle Milli Eğitim Bakanlığı’ndan Kültür ve Turizm Bakanlığı'na geçerek Süleymaniye Yazma Eser Kütüphanesi’nde 1997 yılında müdür yardımcısı olarak göreve başladım. Tabi 1997’den 2006 yılına kadar yaklaşık 9 sene müdür yardımcısı olarak görev yaptıktan sonra, 2006’dan 2010 yılının sonuna kadar kütüphane müdürü olarak, 2010 yılının son günlerinde yeni oluşan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’na bağlı olarak statü değişikliği nedeniyle tekrar ikinci defa kütüphane müdürü olarak göreve başladım.

İki sene kadar süren bu hizmet ve çalışmamızdan sonra da Türkiye Yazma Eserler Kurumu bünyesinde İstanbul Bölge Müdürü olarak göreve başladım. Başta Süleymaniye Kütüphanesi ve ona bağlı dört adet kütüphane olmak üzere; Bursa, Balıkesir ve Edirne’deki kütüphaneler ile yine İstanbul’da bulunan Fatih’teki Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Üsküdar’daki Hacı Selim Ağa Kütüphanesi ve Beyazıt Kütüphanesi’nin bir bölümünde bulunan Beyazıt Devlet Yazma Eser Kütüphanesi müdürlükleri de İstanbul bölge müdürlüğümüze bağlı olarak çalışan kurumlardır. Bugün bu kurumların bir takım idari işlerini sevk ve idareyle görevli, bu işlerle meşgulüz. Ancak yazma eserlerle alakamızın halen sürüyor olması ve bunun aslında bir zaruret olması nedeniyle de yazma eserler alanında bir takım şahsi çalışmalar yapmakla meşgulüm.

Dediğiniz gibi Süleymaniye Kütüphanesi’nin uzun sayılabilecek bir müddet müdürlüğünü yaptınız. Öncelikle Süleymaniye Kütüphanesi’den ve kütüphanenin içeriğinden bahseder misiniz lütfen?

Süleymaniye Kütüphanesi bu kadar çok yazma eseri bir arada bulunduruyor olması açısından dünyanın en istisnâî kütüphanelerinden birisidir. Hindistan’da Bombay, Mısır’da İskenderiye ve İran’da bazı yazma eser kütüphaneleri ile birlikte dünyada en çok yazma eser barındıran Süleymaniye Kütüphanesi, belki saydığım kütüphanelerin önünde bile sayılabilir. Süleymaniye Kütüphanesi’nde ve buna bağlı Nurosmaniye Atıf Efendi, Laleli Koca Ragıp Paşa ve Köprülü kütüphanelerinde toplam yaklaşık yüz bin cilt yazma eser ve bu yüz bin cildin içerisinde üç yüz bin civarında risale bulunmaktadır. Bu kadar çok yazma eseri bir arada bulunduran dünyada çok az kütüphane vardır. Dediğim gibi Mısır’da İskenderiye Kütüphanesi, Hindistan’da Bombay Kütüphanesi, İran’da bu kadar olmasa bile Ayetullah Maraşî Kütüphanesi bunun üç dört tane örneğini oluşturan istisnâî kütüphanelerdir.

Süleymaniye Kütüphanesi bu kadar çok yazma eseri bulunduruyorken tarihi süreçte bu noktaya nasıl gelindiğinin de belirlenmesi lazım. Süleymaniye Medreseleri 1918 yılına kadar, yaklaşık 1557’den 1918 yılına kadar 370 yıl medrese olarak Osmanlı’nın ilim ve kültür hayatında yerini tuttu. Fakat Osmanlı Devleti’nin yıkılma ve bu perdenin kapanma süreci başlamış ve bilindiği gibi İngilizler o dönemde İstanbul’a girmişlerdi. Camiler, mescidler, medreseler, tekkeler, zaviyeler, vakıflar, mektepler, muallimhâneler, mevlevîhâneler, özel konak ve saraylar gibi yerlerde yaklaşık iki yüz civarında irili ufaklı yazma eser kütüphanesi vardı İstanbul’da.

İngilizlerin İstanbul’a girmesiyle artık devletin yıkılma aşamasında koruma sorunu bulunan bu kütüphanelerin bir araya getirilerek toplanması ve korunmasının kolaylaştırılması amaçlandı. Bunun üzerine içerisinde talebe kalmamış olan, ayrıca taş bina, sağlam bina, dışa karşı korunaklı bina olması itibariyle Süleymaniye Medreseleri'ne bu kitaplar peyderpey nakledilmeye başlandı. Tabi bu kısa bir sürede, birkaç ay içinde olmuş bir realite değil. İlk fasılda yirmi civarında kütüphane az önce saydığımız mekânlardan buraya getirildi. Daha sonra 1940’lı, 50’li yıllara kadar, çeşitli yerlerdeki kütüphanelerin buraya taşınma süreci devam etti. Çünkü 1923 - 24’lerde Tevhid-i Tedrisat Kanunu, tekke ve zaviyelerin kapatılması, 1928’de harf devrimi gibi sosyal realiteler karşısında korumasız kalan, hatta risk altında kalan bu kütüphanelerin buraya toplanarak bir araya getirilmesi ihtiyacından kaynaklanan büyük bir hazine ortaya çıktı.

Süleymaniye Kütüphanesi’nin bugün 144 civarında koleksiyonu vardır. Yaklaşık 95 yıllık bir geçmişi vardır buranın. Kütüphane olarak 95 yıllık bir geçmişi vardır ama kitaplarımız çok eskidir. Bu 144 koleksiyon içerisinde bilebildiğimiz kadarıyla en eski eserimiz 1380 yaşındadır. Takriben Hicrî 68 yılına ait Arap cahiliye şiiri ile ilgili bir eser en yaşlı şiirimizi oluşturur. Elimizdeki eserler arasında bin yaşını aşkın risaleler ile birlikte 400 civarında eser vardır.

Eserlerimizin genel yaş ortalamasını kabaca hesapladığımızda bütün eserlerin ortalama 400 - 500 yaşında oldukları ortaya çıkıyor. En genç eserimiz ise 100, 150, 200 yaşında eserlerdir. Yeni harfli kitap Süleymaniye Kütüphanesi’nde pek bulunmuyor. Ancak danışma kaynakları olarak ansiklopediler, lugatler, ricâl ilmi ile ilgili birtakım yeni harfli kitaplar zaruri olarak vardır. Onun dışında okuyucularımıza ve araştırmacılarımıza, genellikle biz İslam harfli eserlerle hizmet vermeye çalışıyoruz.

Hocam risaleler de hesaba katılırsa sayısı 300 bine varan bir yazma hazinesinden bahsettiniz. Takdir edersiniz ki bu çok büyük bir rakam. Nadir eserler de bulunuyor dediğiniz gibi. Bu büyük birikim nasıl meydana geldi? Bu eserler nasıl temin edildi?

Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki kitaplar; bazen satın alma yoluyla, bazen bağış yoluyla, bazen vasiyet yoluyla, bazen diplomatik yollarla, bazen de savaşlar neticesiyle fethedilen ülkelerin kültürel birikimlerinin bir kültür merkezi olan İstanbul’a taşınması sûretiyle temin edilmiştir. Şimdi takdir edersiniz ki yazma eserlerin elde ediliş, temin ediliş trafiği sadece bunlardan ibaret değildir, çok karışık bir sistematiği vardır bu işin. Ancak Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki kitapların kayıtlarına baktığımız zaman özel şahısların elindeki kitaplar olduğunu, bazen ulemadan birileri vefat ettiği zaman aile fertleri yani mirasçıları tarafından “biz bunları değerlendiremiyoruz hiç olmazsa değerlendiren bilim adamları faydalansınlar” gibi şekillerle, bazen işte vasiyet dediğimiz yöntemlerle bazen bağış yöntemiyle, artık hoca efendiler yaşlanmış olabilirler, kitaplardan yeterince istifade edemiyor olabilirler, bu gibi yollarla temin edildiğini biliyoruz.

Tabi bu eserlerin yabancı ülkelere gidiş yolları da bu yollardır. Avrupa kütüphanelerinde, bu kadar yüksek sayılarda değilse bile, sekiz-on bin civarında mesela Paris’teki ve Viyana’daki Bibliothèque Nationale’lerde, İngiltere Londra’daki British Library’de, Leiden’deki kütüphanede, Berlin’deki kütüphanede, hatta Vatikan’daki kütüphanelerde İslam yazmaları çok sayıda bulunur. Her birinde beşer-onar bin civarında kıymetli yazmalar vardır. Bunlar da ya diplomatik yollarla gitmişlerdir, ya savaşlar neticesinde gitmişlerdir. Ama bu, bu kitapların tamamının İstanbul’dan gittiği anlamına gelmiyor. İçlerinde başka ülkelerden temin edilenler de var şüphesiz.

Süleymaniye Kütüphanesi hacimli bir kütüphane olmasının yanında, çok değerli yazmaları da bünyesinde barındıran bir yer. Mesela İbn-i Heysem'in Kitâbu'l-Menâzır adlı eserinin tek nüshasının burada olduğunu biliyoruz. Bu değerli birikimden gereği kadar istifade ediliyor mu?

Batı dünyası ve dünyanın gelişmiş ülkeleri artık üretmiyorlar. Bilgiyi kullanarak proje üretiyorlar, satıyorlar ve para kazanıyorlar. Eğer biz de pazarlık masasında olmamız, insanlığa problemleri karşısında çareler ve mesajlar sunmamız gibi bir iddia ile ortaya çıkacaksak bizim de bilgiyi kullanmamız gerektiği ortadadır. Bu durumda bilgi kaynaklarına sahip olmamız icab eder. Dolayısıyla Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki eserler aslında bizim millet ve ümmet olarak bilgi kaynaklarına dünyadaki bütün ülkelerden daha fazla sahip olduğumuzu göstermeye yaraması açısından önemlidir. Bu nedenle sadece İbn-i Heysem’in değil, mesela yine onunla muâsır İbn-i Sinâ’nın bizzat kendi imzasını taşıyan eş-Şifâ isimli felsefe, matematik, tıp, musıkî gibi konulardaki eseri de kütüphanemiz raflarında bulunan eserlerdendir.

Efendim gerek fizik, gerek kimya, gerek matematik, gerekse astronomi, tıb, eczacılık, haritacılık gibi konularda çok sayıda elimizde eser bulunması bizim aslında bilgi kaynaklarına yeterince sahip olduğumuzu göstermesi açısından fevkalade önemli bir realite, önemli bir gerçektir. Bu anlamda sadece İbn-i Heysem’in optikle ilgili kitabı Kitabu'l-Menâzır’ı saymayalım. Coğrafyayla ilgili, tarihle ilgili, tıbbın çeşitli dallarıyla ilgili gerek İslam dünyasından gerek İslam dünyası dışından çok sayıda bilim adamının eseri; ya telif olarak ya tercüme olarak bizim kültürümüze kazandırılmıştır. Bu bakımdan Süleymaniye Kütüphanesi’nin fark edilebilir bir ayrıcalığı olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Bundan birkaç sene önceydi. Dünyanın bize araştırmacıları hiç uğramayan ülkeleri var mı acaba diye sıradan bir araştırma yaptığımızda, sadece Yeni Zelanda’dan herhangi bir araştırmacının gelmediğini, bunun dışında dünyanın hemen hemen bütün ülkelerinden araştırmacıların buraya geldiğini tespit ettik. Tevâfuka bakın ki bizim bu araştırmamızdan birkaç ay sonra da Yeni Zelanda’dan bir araştırmacı üzerinde yapacağı bir çalışmayla alakalı bizden bir kitabın cd’sini taleb etti. Yani bu anlamda Süleymaniye Kütüphanesi’nin dünya bilim çevrelerine ışık tutma özelliği açısından çok ayrı bir yeri olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Süleymaniye Kütüphanesi'ndeki bu hazine yeterince korunabiliyor mu?

Süleymaniye Kütüphanesi‘ndeki kitaplarımızın korunması deyince iki türlü uygulama aklımıza geliyor. Birisi kitapların fiziki güvenliğinin yani emniyetinin sağlanması. Bu bir türlü koruma ciheti, koruma yönüdür. Bu anlamda geçmiş yıllardan beri iyi seviyede kitaplarımızın korunduğunu söyleyebiliriz. Bu manada yaptığımız bir çalışmayı da burada söylemenin faydalı olacağını mütalaa ediyorum. Nedir bu çalışma: Kütüphanemize gelen araştırmacılarımıza her ne kadar görsel malzeme üzerinden çalışma yapmaları için gerekli zemini hazırlamış olsak da, bizzat kitabın kendisini görmek zorunda olan araştırmacıya önce kitap elektronik altın terazisinde tartılarak verilir. Ve bu bir süre sonra okuyucudan geri alındığı zaman yeniden tartılır, ilk veri ile son veri arasında bir fark olup olmadığı gözlemlenir. Bu dünyada tek ve ilk uygulamadır. Bundan daha hassas bir terazi bulamadığımız için kitabı altın teraziyle tartıyoruz. Bu anlamda kitabın fiziki güvenliğinin yeterince sağlandığını söyleyebiliriz.

Ancak kitaplarımızın bir de kimyevî, organik veya biyolojik dediğimiz güvenliği vardır. Kitaplar biliyorsunuz tıpkı insan vücudu gibi bir organik maddedir, kâğıttan yapılır. Veya deri üzerinde de olsa bunlar da birer organik maddedir. Dolayısıyla kitaplarımıza ârız olan illetler, kuruma, küflenme, kurtlanma, pamuklanma gibi çeşitli hastalıklar şeklinde kitaplarımıza sirâyet edebilir. Bu anlamda 1999’dan sonraki dönemde yani 2000’li yılların ilk yıllarında, Ortadoğu’da ve Avrupa’da mevcut olan kitapların korunması amaçlı laboratuvarların en iyisi Süleymaniye Kütüphanesi’nde kurulmuş idi. Fakat bunların zamanla güncellenmesi gerekiyordu. 2006 ve 2008 yılları arasında da çok modern cihazlar ve laboratuvarlar alınmak sûretiyle gerekli teknik çalışmaların yapılabilmesi için icab eden zemin hazırlanmıştır. Başkanlıktan sonra da bazı çalışmalar yapılmıştır.

Tabi bununla beraber başkanlıktan sonra yapılan çalışmaların yetişmiş eleman açısından biraz zamana ihtiyacı vardır. Çünkü genellikle göreve getirilen personellerimizin çok büyük bir kısmının genç ve yazma eser alanında çalışma yapmaya yeni başlamış olmaları itibariyle, biraz zaman isteyen bir süreç içerisinde bulunuyoruz. Birkaç sene sonra, Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki kitapların güvenliğinin yani kurtlanmalara, kurumaya, pamuklanmaya, küflenmeye karşı korunması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi hususunda daha iyi çalışmalar yapılabileceği yönünde ümidimizi ve hüsnü niyetimizi muhafaza ediyoruz.

Süleymaniye Kütüphanesi'nde sadece kitaplar mı bulunuyor? Kitap haricinde başka tarihi öğeler de bulunuyor mu?

Osmanlıdan bize menkul dört madde kalmıştır. Bunların birincisi mâdenî eşya, silah, kılıç, kap – kacak, taht, para gibi şeylerdir. İkincisi kıyafetler; gerek saray kıyafetleri, gerek askerî kıyafetlerdir. Madenî eşyalar ve kıyafetler genellikle müzelerde bulunup, oralarda muhafaza edilir. Osmanlı’dan taşınabilir menkul madde olarak bize kalan üçüncü madde arşiv belgeleridir. Bunlar genellikle Osmanlı arşivlerinde bulunurken, bir kısmı da müzelerde bulunur. Osmanlı’dan bize kalan taşınabilir dördüncü madde ise kitaplardır. Bunlar da Türkiye Yazma Eser Kurumu Başkanlığı kapsamındaki kütüphanelerde bulunur. Türkiye çapında yirmi küsur kütüphanededir bunlar. Ankara, Konya ve İstanbul bölge müdürlüklerine bağlı yirmi civarında kütüphanede bu kitaplar muhafaza edilir. Dolayısıyla Osmanlı'dan bize kalan menkul eserler arasında en çok kitaplar bizdedir. Yani fermanlar, beratlar, tapular, nüfus kayıtları, tahrir defterleri, şer’iyye sicilleri gibi malzeme bizde bulunmaz veya çok sembolik anlamda bulunurlar. Hatta şahsen bu tür elimizdeki eserlerin daha iyi değerlendirilebileceği düşüncesiyle ilgili kurumlara devredilmesi yönünde bir çalışma bile başlatılabilir diye düşünüyorum.

Süleymaniye Kütüphanesi’ne müdürlük yapan önceki isimlerden de kısaca bahseder misiniz lütfen? Kimler geldi geçti?

Burada çalışan geçmiş müdürlerden çok büyük bir kısmını ismen tanıyorum. 1920’li, 30’lu yıllara ait müdürlerden bahsedecek olursak bunun ayrı bir mütalaa konusu yapılmasından yanayım. Ancak özellikle Süleymaniye Kütüphanesi’nin bir kitap deposu olarak değil de, bir araştırma merkezi olarak kullanılmaya başlandığı 50’li yıllardan bu yana Mustafa Köymen, ondan sonra da Halit Dener burada önemli hizmetler deruhte etmişlerdir. Halit Dener Bulgaristan kökenli bir müdürümüz idi. Süleymaniye Kütüphanesi’nde kendisini rahmetle yâd edeceğimiz çok güzel ve hayırlı çalışmalar yapmıştır.

Şu anda Süleymaniye Kütüphanesi’nin berhayat olan üç tane müdürü var. Bunlar, Halit Dener Bey, kendisinden sonra gelen ve Süleymaniye Kütüphanesi’nde yirmi küsur yıl müdürlüğünü yapmış olan Muammer Ülker Bey ve ondan sonra müdürlük yapan Nevzat Kaya Bey. Süleymaniye Kütüphanesi’nin, Kütüphaneler ve Yayınlar Genel Müdürlüğü’ne bağlı olduğu 2010 öncesinin son müdürü benim. 2011 yılının ilk günlerinden itibaren de yeni düzende, yani Türkiye Yazma Eserler Kurumu’nun oluşturulmasıyla da ilk müdürü olan benim. Ben şu anda Süleymaniye Kütüphanesi’nin müdürü olarak değil, Süleymaniye Kütüphanesi’nin de kendisine bağlı olduğu bölge müdürü olarak çalışıyorum.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu’na neden ihtiyaç duyuldu hocam?

Süleymaniye Kütüphanesi statü itibariyle Anadolu’daki herhangi bir kütüphaneden farksız idi. “Statü itibariyle” ifadesini yeniden vurgulayarak söylüyorum. Yani koruma yok, güvenlik yok, personel yok, kalifiye eleman yok teknik hizmetleri yürütecek; yani biyoloji laboratuvarı, fizik laboratuvarı, genel laboratuvar, kimya laboratuvarı gibi, hatta nükleer bir takım cihazların da çalıştırılabileceği ortamda gerekli personel yok.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın temeli, 2009 yılının başında bugünki İçişleri Bakanımız olan Efkan Âlâ Bey’in kütüphanemizi ziyareti münasebetiyle yapılan bir görüşmede atıldı. Kendisine Süleymaniye Kütüphanesi’nin imkânsızlıklarını; personel, ödenek ve statik itibariyle imkânsızlıklarını anlattık. Gelen ziyaretçilerimize gösterdiğimiz çok ender -hem sanat cihetiyle ender, hem türü, görüntüsü itibariyle ender- birtakım kitaplara rağmen, pamuklanmış, kurtlanmış ve problemli birçok kitabımızın da bulunduğunu, kitaplarımızın en az üçte birinin böyle bir sıkıntıyla karşı karşıya olduğunu anlattığımızda kendisi bana “hocam öyleyse buranın statüsünü değiştirmek lazım; yani bu bahsettiğiniz hizmetlerin yapılabilmesi ve kitaplarımızın gelecek kuşaklara doğru nakledilebilmesi için buranın statüsünü değiştirmek lazım” buyurdular.

Ben de tamamen doğru olduğunu söyledim, o zamanlar kendileri Başbakanlık müsteşarı idi. Ve kendileri bize bir yasa tasarısı taslağı hazırlamamızı ve kendilerine göndermemizi rica ettiler. Biz de bir - iki hafta içerisinde bu taslağı ilgili arkadaşlarımızla hazırlayıp kendilerine gönderdik. Ve böylece bunun personel yönünden, ödenek yönünden ve hukukî yönden incelenmesiyle ve geliştirilmesiyle, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Yasa Tasarısı taslağı geliştirildi ve yasa tasarısı olarak Meclis'e sevk edildi. Bunun üzerine Meclis'te hızlıca sayılabilecek bir süreçle Türkiye Yazma Eserler Kurumu Kanun Tasarısı kabul edildi. Ve 6093 sayılı yasa ile bu yasalaştı. Böylece personelimizin, yetkimizin, statümüzün ve ödeneğimizin olmadığı dönemden özgün bütçeli, yarı özerk, İstanbul merkezli, yerinden idare edilebilir bir kuruma dönüştük. Ve hamdolsun, yazma eser kütüphanelerimizin ihtiyaç duyduğu hizmetlerin verilebilmesi için gerekli zemin doğmuş oldu.

Her kurumun bir takım doğum sancıları çekeceği malumdur. Kurumlaşma sürecindeyiz. Kütüphanemiz ve Türkiye Yazma Eserler Kurumu şu aşamada kurumlaşma sürecindedir. Önümüzdeki yıllarda bizim sebep olduğumuz bu yasa neticesinde daha önemli hizmetler için uygun bir zemin hazırlanmış olduğuna göre, daha başarılı çalışmalar yapılacağını umuyorum.

Kütüphane olarak yapılan yayınlardan bahseder misiniz?

Öncelikle şunu düzeltmek gerekir ki, kütüphane içerisinde yer alan camekânlarda gördüğünüz yayınlar Süleymaniye Kütüphanesi’nin değil, Kurum Başkanlığı’nın yayınlarıdır. Dolayısıyla Süleymaniye Kütüphanesi’nin de içinde bulunduğu bir kurumun yayınlarıdır.

Yayınlar Dairesi Başkanlığı’nın gayretleriyle kurum başkanlığı bir takım yayınlar yapıyor. Bunlar genellikle görsel malzeme niteliğinde, prestij kitapları özelliğinde kitaplar. Tabi az önce işaret ettiğimiz gibi yeni kurulan bir kurumda prestij kitapları ilk etapta biraz öne çıkar ama bilim dünyasının ilerde daha çok ihtiyaç duyacağı, görsel yönü çok önde olmasa bile müellif hattı belki karalanmış, çizilmiş, yazılmış, şerhler yapılmış, ilaveler yapılmış nüshaların daha yararlı çalışmalara vesile olacağını umuyoruz.

Hocam son olarak bu alanda yürümeye azimli gençler için ne söylemek istersiniz?

Genç kardeşlerimize, yüksek lisans ve yukarısıyla ilgili akademik seviyeli araştırmalar, lisans, yüksek lisans ya da yukarısı akademik çalışmalarla ilgili kardeşlerimize ilk ve en önemli yapacağımız tavsiye Osmanlıcalarını geliştirmeleridir. Çünkü, üzülerek söyleyelim, bizim elimizdeki bu kültürel değerleri şu an itibariyle ülkemiz dışındaki araştırmacılar bizden daha iyi değerlendiriyorlar. Dünyanın çeşitli yerlerindeki araştırmacılar; Japonlar, Amerikalılar, Almanlar, Türki cumhuriyetlerdeki insanlar, İranlılar ve İslam dünyasından gelen Afrika kökenli, Ortadoğu kökenli, Uzak Doğu kökenli araştırmacılar bizden daha iyi değerlendiriyorlar. Hâlbuki elimizde çok büyük bir hazine var. Bu hazinenin fark edilmesine, bu hazinenin zenginleştirilmesine ve bilim dünyasına kazandırılmasına ihtiyacımız vardır. Bu münasebetle, bu çalışmalar için takdir edersiniz ki Osmanlıca bilmek bu çalışmalar için olmazsa olmaz şartlardan birisidir.

İsim vermem söz konusu değil; çok uç bir örnek olması açısından bir hatırayı nakletmeden geçemeyeceğim. Bundan on beş yıl kadar önceydi, bir profesör arkadaşımız Süleymaniye Kütüphanesi’ne geldi, bizi ziyaret etti. Ve Kanada’dan meteorolojist bilim adamlarının çalıştığı üniversiteye geldiğini söyledi. Bu Kanadalı meteorolojist bilim adamlarının Süleymaniye Kütüphanesi’ndeki meteorolojiyle ilgili yazma eserlerden bahsettiklerini görünce -kendi beyanıdır- “çok utandım ve bunlardan haberim olmadığını gördüm, şimdi onları tanımaya geldim” dedi. Konuşma sırasında kendisine, “hocam Osmanlıca, Arapça veya Farsça biliyor musunuz?” deyince “Hayır” demişti.

Türkiye’de keşke harf devrimi dediğimiz süreçte Batı dilleri ile ilgili eğitime rağbet edilseydi ama keşke Osmanlıca yasaklanmasaydı... Çünkü bizim coğrafyamızdaki kültürel birikimi maalesef bizim insanımız bilmiyor ve okuyamıyor. Onun için kardeşlerimizin sadece okulun verdiği imkânlar açısından değil, özel gayretleriyle bilhassa Osmanlıcalarını geliştirmelerini, bunun akademik seviyelerini hızla aşmalarını sağlamada da kendilerine katkı sağlayacağını, Osmanlıca bilmenin bizim için bir fantezi, bir lüks olmadığını ifade etmek istiyorum.


 

Yusuf Sami Kamadan konuştu