, 19 Ağustos 2017
Eğitim Öğretime Yeni Bir Bakış Alternatif Eğitim

7445

Eğitim Öğretime Yeni Bir Bakış: Alternatif Eğitim

Homeschool, unschool, flexi-school… Bu kavramları daha önce duydunuz mu? Eğer bunlar hakkında henüz fikriniz yoksa olması gerekiyor. Çünkü artık bunları daha çok duyacağız gibi görünüyor. Şerife Nihal Zeybek, Batı ülkelerinde yıllardır uygulanan, Türkiye'de ise yeni yeni taraftar toplayan bu alternatif/ yeni eğitim akımları hakkında yazdı.

İlgili Yazılar
Felsefeden Sanata Ahl ka Dine Yükselmemiz L zımdır
Felsefeden Sanata, Ahlâka, Dine Yükselmemiz Lâzımdır

Ülkemizdeki eğitim sistemi üzerine bir türlü soluk aldıran, öğrenciyi yarış atından farklı kılacak bir proje geliştirilemedi. Oysa bundan 50 küsur sene evvel merhum Nurettin Topçu, o kıymetli 'Türkiye’nin Maarif Dâvası' kitabındaki 'Beklenen Gençlik' bölümünde, hem gençliğe yol göstermiş hem de hocalara nelerin üzerinde hususiyetle durmaları gerektiğini söylemişti. Yağız Gönüler alıntıladı.
24/10/2016 11:11
Öğretmenler Odasının Bir Farkı Olmalı
Öğretmenler Odasının Bir Farkı Olmalı

Öğretmenler odasının sohbetleri insanın ufkunu genişleten sohbetlerden ziyade günlük hayatımızın telaşlarına ayrılmış durumda. Sedat Palut yazdı.
09/09/2016 11:11
Öğretmenler odası renkli kişilikler galerisidir
Öğretmenler odası, renkli kişilikler galerisidir

Bizleri yetiştiren emektar öğretmenlere bir de bu gözle bakalım dedik. Amacımız onları anlamak ve anlatmak. Renkli dünyalarına misafir olmak. Serdar Arslan, öğretmenler odasındaki tipleri yazdı.
21/09/2015 15:03
Aile eğitimin merkezinde olmalı
Aile, eğitimin merkezinde olmalı

Cemal Kutay’ın 'Pembe Mendil' adlı kitabı eğitim-öğretim sürecince elden düşmeyecek bir baş yapıt. Mustafa uçurum yazdı.
06/09/2015 12:12
11 maddede İkbal'in eğitime dair görüşleri
11 maddede İkbal'in eğitime dair görüşleri

'Makaleler' kitabı, Muhammed İkbal’in tam otuz makalesini okurlara aktarıyor. 'Çocuk Eğitimi' makalesi ise, 'Makaleler' kitabının girişinde yer alıyor. İkbal’in çocuk eğitimine verdiği önemin göstergesidir bu. Hatice Ebrar Akbulut yazdı.
22/09/2015 12:12
Okul ve zorunlu eğitim insanı eğitir mi öğütür mü
Okul ve zorunlu eğitim insanı eğitir mi öğütür mü?

Ivan Illich, 'Okulsuz Toplum' kitabında kişiliğini, benliğini diplomalara, sertifikalara gömen ve buradan aldığı güçle yaşamını sürdürmeye çalışan bağımlı bireylerin olmadığı bir sistemin varlığını tartışmanın gerekliliğini haykırıyor. Muaz Ergü yazdı.
07/09/2015 10:10

Homeschool, unschool, flexi-school… Bu kavramları daha önce duydunuz mu? Eğer bunlar hakkında henüz fikriniz yoksa olması gerekiyor. Çünkü artık bunları daha çok duyacağız gibi görünüyor. Türkiye'de yeni yeni taraftar toplayan bu alternatif/ yeni eğitim akımları, Batı ülkelerinde yıllardır uygulanıyor.

Öncelikle bizim zihnimizde yer edinen eğitim anlayışına bir bakalım. Yaklaşık şöyle bir şey: Eğitim öğretim faaliyetleri ‘okul’ adı verilen ‘bina’larda, belirli ‘müfredat’ üzerinden, gerekli ‘diplomalara sahip öğretmenler’ tarafından, belirli ve aynı yaş grubuna ait çocuk ve gençlere yönelik olarak yürütülür. Ne yazık ki çoğumuzun eğitim hayatından anladığı bu! Çünkü biz de bu eğitim sisteminin içinden yontularak, törpülenerek, elenerek, pörsüyerek geçtik ve bunları ister istemez kabul etmek durumunda kaldık. Ama şu da bir gerçek ki bu eğitim anlayışı bazı ihtiyaçlara cevap veremiyor veya farklı düşünen / inanan insanları tatmin etmiyor. ‘Neden klasik eğitim sistemine alternatif arayışlara girişiliyor?’ sorusunun cevabı başka bir yazıya konu olabilir. Şimdi ise kısaca bu kavramları açıklayalım.

Homeschool, unschool, flexi-school nedir?

Homeschool’ kavramı ‘ev okulu’ olarak tercüme ediliyor. Bu anlayışa göre çocuklar okula gitmiyor, onun yerine eğitimi evde alıyorlar. Devletin belirlediği müfredat çocuğun ailesi tarafından evde veriliyor. Genelde bu yöntemi seçen ailelerde anne çalışmıyor, evde çocukların dersleri ile meşgul oluyor. Pek çok Batı ülkesinde yasal olan bu uygulama için eğitim materyallerine ulaşmak da zor değil. Homeschool uygulayanlar için hazırlanmış testler, kitaplar, hatta online dersler mevcut.

Homeschool’un yasal olduğu ülkelerde Türkiye'deki açık liseye benzer bir işleyiş mevcut. Çocuklar her sene belirli sınavlara girerek sınıfı geçmiş sayılıyor ve diploma alabiliyorlar. Türkiye'de durum nasıl mı? Ülkemizde 8 yıllık zorunlu eğitim yetmezmiş gibi lise eğitimi de zorunlu eğitime dâhil edilmeye çalışılıyor. Hepimiz eğitimden yanayız elbette ama ‘zorunlu’ kısmıyla problemimiz var. Çünkü ülkemizde eğitim, ‘okula gidip gelecek’ şekilde zorunlu. Hal böyle olunca ortalık lise mezunu, hatta üniversite mezunu ama elinden hiçbir iş gelmeyen, ideali ülküsü olmayan, hiç bir alanda uzmanlık sahibi olamamış, insanlığa, ümmete verecek bir şeyi olamayan kuru kalabalık ile doluyor. Elbette tek neden bu değil; eğitim anlayışımızı kökten sorgulayıp belki de kökten değiştirmemiz gerekiyor.

Bir diğer kavram ise ‘unschool’ yani ‘okulsuzluk’. Bu kavram için ‘homeschool’a göre daha radikal diyebiliriz. Adından da anlaşılacağı gibi bu anlayış okulu tamamen reddediyor. Sadece okul binasını değil, devlet tarafından belirlenmiş müfredatı ve diploma alma zorunluluğunu da kabul etmiyor. Çocuğa ne öğrenmesi gerektiğinin dikte edilmesini, bunun belirlenip kısıtlanmasını reddediyor. Çocuğun kendi ilgi ve algısına paralel olarak, doğal yaşam içinde, keşfederek öğrenmesini hedefliyor. Okullardaki müfredatın günümüz yaşam koşullarına göre olduğu (hatta olmadığı), zamanın ise hızla geçtiği ve değişimin çok süratli olduğu, gelecekte okulda öğretilenlerin belki de işe yaramayacağı gibi fikirler öne sürülüyor. Herkesin diplomalı bir işte çalışma mecburiyetinde olmadığı belirtiliyor.

Flexi-school’ ise ‘esnek okul’ gibi çevrilebilir. Bunda ise çocuk bir okulun kayıtlı öğrencisi ama okula haftanın beş günü değil, bazı günleri gidiyor. Ülkemizdeki duruma bakarsak okullarda devam mecburiyeti var. Bununla birlikte ilkokulda devamsızlıktan sınıfta kalma olmadığı için kullanılabilecek bir yöntem olabilir. Belki de çocuğun haftada bir iki gün okul yerine alternatif şekilde zamanını değerlendirmesi, onun için çok daha faydalı olur, ne dersiniz?

Okula gitmeden sosyalleşilemez mi? Sosyalleşmek sadece okul ile mi mümkün?

Okulun hayatın merkezinde oturmasından hareketle, çocuklarını okula göndermeyi tercih etmeyen aileler çevreden çeşitli konularda pek çok tepki alıyor. Bunların ilk akla geleni ise çocuğun sosyalleşmesi meselesi. Okul ortamı, arkadaş edinme, insan ilişkilerini öğrenme yeri olarak kabul ediliyor. Peki, gerçekten de çocuklar okul olmadan sosyalleşemezler mi?

Okul dediğimiz ortam aslına bakarsanız ‘yapay’ bir ortamdır. Aynı yaşta onlarca çocuğun bir arada bulunduğu ve onları yöneten bir yetişkinin olduğu yerdir. Çocuklar günde 5 ila 8 saatlerini bu ortamda geçirirler. Gerçek hayatta ise durum daha farklıdır; her yaş grubuna mensup insanlar bir arada yaşarlar. Çocuk büyüğüne, küçüğüne nasıl davranması gerektiğini hayatın içinde öğrenir. Elbette çocuğu okula göndermemek demek, onu eve ve aile içine hapsetmek anlamına gelmez. Bu sistemi seçen aileler çocuklarını çeşitli spor ve sanat kurslarına göndermekte, gönüllülük esasına dayanan faaliyetlere yönlendirmekte, çeşitli alanlarda özel dersler aldırmaktadır.

Diplomalı, sadece diplomalı

İşte burada çocuğun ilgi, istek ve kabiliyeti ön plana çıkmakta, çocuk kendi seçimine göre yoluna devam etmektedir. Mesela çocuk, bir müzik aletini çalmayı öğrenebilir veya bir spor dalında uzmanlaşabilir. ‘Homeschool’un yasal olduğu ülkelerde bu tür kurs ve faaliyetlere ulaşmak da daha kolaydır. Aslında bu durum, zorunlu okul ile ters orantılıdır. Şöyle ki, günün büyük kısmını okulda geçiren, eve ödevlerle gelen bir çocuğun tüm hayatı okuldan ibaret hale gelmektedir. Ailelerin de tavrı bu yönde olmakta, okul ve ödevler günün en önemli hadisesi şeklinde değerlendirilmektedir. Bu durumda diğer kurslara, gezi, gözlem vb. faaliyetlere zaman ve enerji kalmamaktadır.

Böyle bir eğitim sistemini tamamlayan öğrenci, evet bir ‘diploma’ sahibi olmaktadır, ama çoğu kez bundan öteye gidememektedir. Kendine has edebî zevki gelişmemiştir çünkü sadece okul için gerekli kitapları okumasına vakti yetmiştir veya kendisine çevreden bu şekilde telkin edilmiştir. Bir sanat dalında yol kat edememiştir çünkü çalışılacak onlarca ders varken, sanata zaman ayırmak ‘sorumsuzca, düşüncesizce, tembelce’ bir davranış olarak yorumlanmış ve ona engel olunmuştur. Bu durumda liseyi hatta üniversiteyi bitirmiş gencimiz elinde diploması ile ‘sudan çıkmış balık’ gibi kalakalmıştır. Şu an içinde bulunduğu dünya hiç de okulda öğretildiği gibi değildir ve hayatta yapmak zorunda olduğu tercihler ne yazık ki 4-5 şıktan ibaret değil, çok daha karmaşıktır.

Okulun kişiyi hayata hazırladığı yalanını ilk olarak kimin söylediğini bilmiyorum. Bildiğim bir gerçek var ki, hayata ancak ‘hayatın içinde yaşayarak’ hazırlanılır. Dört duvar arasına kapanarak değil!

 

Şerife Nihal Zeybek





Yorum
homescool 4.
Hatice A.Hatipoğlu
Fakat Türkiye'de dürüst olmak gerekirse aileler ve bilhassa her yaştan çocuklar için mekanlar, kütüphaneler, kütüphanelerde çocukların yaşam alanı bulması ve etkinliklerle sosyalleşebilmesi ve materyallere kolay ulaşım gibi meseleler çok ciddi problemlere sahip. Avrupa-Amerika'daki gibi rahatlıkla sağlanan çocuğun sosyalleşme ve becerilerini ev dışında geliştirebileceği ortamları bulamama, sunamama sorunu var. Bu sorun halledildiği takdirde bu tarz metodlar uygulanabilir.
28/10/2016, 23:07
homeschool 3.
Hatice A.Hatipoğlu
Metod başlıklarına gelince: Charlotte Mason Method,Classical Education Method,Eclectic Homeschooling Method,Montessori Method,Traditional or School-at-Home Method,Unit Studies Approach,Unschooling or Natural Learning Method,Waldorf Education Method gib homeschooling'i kapsayan metodlar ayrıca araştırmaya değer. Sanırım Türkiye'de bu metodlardan Montessori yaygınlaştırılmaya çalışılıyor.
28/10/2016, 23:03
homeschool2
Hatice A. Hatipoğlu
Homeschooling'in kendi içinde farklı metodları olan bir sistem olduğunu söylemişti. Materyallerini sizin dediğiniz gibi Avrupa-Amerika'da bulmak mümkün. Yasal olduğu için her isteyen aile uygulayabiliyor. Amerikalı arkadaşım Amerika'daki okullarda ahlakdışı, negatif söylem, vb. sıkıntılar olduğu için ayrıca kendi çocuğunu kabiliyetine göre geliştirmek istediği için homeschool'u tercih ettiğini söylemişti. Bence çok haklı bir gerekçe.
28/10/2016, 22:56
homeschool'a dair
Hatice A.Hatipoğlu
Yazınız güzel noktalara değinmişsiniz. Daha kapsamlı ve derinlikli bir yazı da ileriki zamanlarda yazarsınız inşallah.Homeschooling'e dair bizzat yaşadığım bir tecrübeyi paylaşmak istedim. Amerika'da bulunduğum süre zarfında çocukları için homeschooling yapan annelerle tanışma fırsatım oldu. Onlardan birisi (Amerikalı müslüman bir arkadaşım) çocukları için homeschooling tercih ediyor.
28/10/2016, 22:52