, 22 Şubat 2017
Taşranın ahengi bir yeraltı nehri gibidir

Mustafa Kutlu

52452

Taşranın ahengi bir yeraltı nehri gibidir!

Mustafa Kutlu’nun ‘Mavi Kuş’undan çalıntıladığımız ‘ahlak risalesi’nde neler diyor Kutlu?

İlgili Yazılar
İslam da Kamu Maliyesi ve Osmanlı'daki Yansımaları
İslam’da Kamu Maliyesi ve Osmanlı'daki Yansımaları

Ahmet Tabakoğlu'nun 'Osmanlı Mali Tarihi' kitabını okudukça bilhassa Osmanlı’nın iktisadi alanı yönetişine, maliye politikasına, detaylara hayran kalıyoruz. Çünkü ilkeleri belirli olan bir alanda nasıl incelikli bir yöntem izleniyor, buna şahit oluyoruz. Muhammed Özbey yazdı.
14/02/2017 13:01
Hay l ve Harikul deden nasiplensek
Hayâl ve Harikulâdeden nasiplensek!

"Seyahatlerine, doğruluğundan şüphe ettirecek derecede lâtif ve mizahî bir rüya ile başlayan Evliya Çelebi'nin rüyalarına ne kadar inanabiliriz.'
26/07/2009 18:06
Konfor gelince 'dava' biter
Konfor gelince 'dava' biter!

'İçimde olması gereken bir şeyin kaybından hangi mağaraların ücrasına saklandığımı, oradan hiç çıkmamak üzere kendime davalar aradığımı anlıyorum.'
10/11/2009 16:04
İnsan olmanın 'üç'lerini yazmıştı
İnsan olmanın 'üç'lerini yazmıştı!

Üç hâkimin hükmünde hata aranmaz: Kalbin, kaderin, ölümün.
14/07/2010 08:08
Çeşitli yayınevlerinden yeni çıkan kitaplar Şubat 2016
Çeşitli yayınevlerinden yeni çıkan kitaplar / Şubat 2016

Her ay başında, sitemize hangi yayınevleri neler göndermişse onları toplu olarak siz okurlarımızla paylaşıyoruz. İşte Şubat-2016 döneminde Dünyabizim'e gelenler...
01/03/2016 15:03
Bir Filozof Niçin Köyde Yaşamaya Başlar
Bir Filozof Niçin Köyde Yaşamaya Başlar?

Martin Heidegger’in Güney Almanya’daki Todtnauberg köyünde bulunan kulübeye yerleşmesini ve söz konusu kulübeyi konu edinen ''Heidegger’in Kulübesi'' geçtiğimiz aylarda yayımlandı. Serdar Arslan kitabı okudu ve değerlendirdi.
13/01/2017 10:10

 

Mustafa Kutlu’nun Mavi Kuş’unda “mahremiyet”i anlatan güzel, kısa bir kısım var. Mustafa Kutlu, okuyucusuyla konuşurken, kendi deyişiyle “mevzuyu terk edip ahlâk risalesi” yazmaya başlıyor. Bu satırları, “eskiden şöyleymiş, şimdi böyle; tüh” diyerek değil de, ‘eskiden olanı bugüne taşımanın derdi’ içinde okumak gerekiyor. Bakış açısının farklılığı hasebiyle ç-alıntıya değer bir kısım:

Ev sokağa değil, avluya açılır

Medeniyetimizi oluşturan manevî dinamiklerin dışa dönük zâhirî bir zenginlik ve gösterişi değil; içedönük bir derinlik ve yüceliği hedef aldığını söyleyebiliriz. Bu, bir bakıma zâhire nispetle bâtını kıymetli kılar. İlkeler böyle belirlenince; medeniyet unsurları da bu ilkelerden neşet eden nispetlere, gelişmelere, biçimlere ulaşır.

Mesela evleri ele alalım. Bu evler sokağa değil, avluya bakar. Sokağa dönük yüzünde, insan boyunu aşan duvarlarında pencere dahi yoktur. Çokluk taştan yapılır ve sağırdır. Sokağa bakan kafesli pencereler bu taş kısmın üzerinde yükselen ikinci katta bulunurlar. Evet, ev bahçeye, yani içe açılır. Burası mahrem bir alandır.  Çiçek, meyve, sebze, havuzda su ile bir bakıma tabiatın devamıdır. Güzel ve ferahtır. Saydığımız unsurlarla tezyin edilmiştir.

Evin dış görünüşü sade ve vakurdur. Tezyinat evin içindedir. Oymalar, ahşap bezemeler, göbekli geçmeli tavan süsleri, yüklük ve çiçeklikler hep bu iç güzelliği hedef alır.

Birçok kıymet hükmü fert ve cemiyeti çekip çevirir

Bu incelik ve âhenk büyük-küçük, baba-oğul, ana-kız, konu-komşu, usta-çırak, şeyh-mürit, hoca-talebe münasebetlerine de damga vurmuştur. Çırak bir gün usta, oğul bir gün baba olacağından, yetişmesine itina gösterilir. Ağalık, beylik, hocalık, şeyhlik dahi bir hududa kadardır. Haddi aşmak hiçbir şekilde hoş görülmez.

Haram, helal, mekruh, müfsit, mubah, farz, sünnet, müstahsen, mendup, edep, hizmet, hürmet, merhamet, şefkât, sabır, şükür, bid’at, örf, âdet, gelenek-görenek-mizaç… Sayılmayacak kadar kıymet hükmü belli bir denge içinde fert ve cemiyeti çekip çevirir. Öyle ki, helaya girme âdabından, sofraya oturma âdabına kadar. Bu ahlâk, düzen ve hiyerarşiyi değiştirecek, zedeleyecek her davranış, düşünce, tutum hastalık ve bozulma alameti sayılır; zamaneden şikâyet edilir, durumun düzelmesi için kanun-ı kadime dönülmesi salık verilirmiş.

AvluElbette ki bir değişim yaşanmakta ve taşranın yekpâre zamanı kenarından köşesinden delinmektedir amma, bu o kadar yavaş seyreder ki, değişim hissedilmez bile.

Evler, bahçeler, ustalar, çıraklar, günler, geceler hep birbirine benzer. Sanki tornadan çıkmış gibidirler.

İşte yine yanıldınız.

Bu tıpkı dört fâilâtün ile yazılan şiirleri hep aynı sanmak gibidir. Oysa o şiirlerin içine eğilip bakmak lazımdır. O zaman görülür ki, Fuzûlî ile Bâkî; Hayâlî ile Zâtî farklı insanlardır ve farklı şiirler söylemişlerdir.

Her şair gibi her usta, her ev, her mescit, her hoca, her ağaç, her duvar ayrı birer şahsiyettir.

Taşranın âhengi bir yeraltı nehri gibidir. Üstündekileri besler, büyütür ama gücünün sırrını açığa vurmaz. O sebeple zâhire değil, bâtına bakmak lazımdır.

 

Habil Üler ç-alıntıladı





Yorum
ne mutlu kutlu okuyana
nimetküçüktü
mavi kuş anadolu irfanı konusunda güzel bir gezintiye çıkaran, nev'i şahsına münhasır, dimağlarda bir hoş sada bırakan, pek bir okunulası kitap... mavi kuştan sonra yitirdiklerimize vâ esefâ demedim desem yalan olur
21/03/2012, 22:31
sorular
Emre ŞENER
1- Müteahhitler nasıl kazanacak? 2- Bir EV sahibi olmaktansa 5 apartman dairesi sahibi olma aç gözlülüğümüz nasıl bastırılacak? 3-"Sayılamayacak kadar kıymet hükmü" artık sayılabilir paraya dönüşmedimi?
21/03/2012, 09:08