, 21 Ocak 2017
Mahalleli adamı vezir de eder

5100

Mahalleli adamı vezir de eder!

Mahalle modern zamanlarda hâlâ önemini koruyor. Üzerinde tartışmalar koparan mahalle sadece bir baskı aracı mı?

İlgili Yazılar
Müslümanlar Apartman Yığınlarını Mahalle Zannediyor
Müslümanlar Apartman Yığınlarını ‘Mahalle’ Zannediyor

''Mahalle, kırk haneden oluşur. Kırk kapı komşu birbirine kefildir. Avarız akçası da bu kefaletin senedidir. Bir şehir, mahallelerden oluşur. Şehir inşa edemezsek medeniyet de inşa edemeyiz.'' Lütfi Bergen, 'Şehir Sünnettir' kitabı etrafında Yağız Gönüler'in sorularını cevapladı.
08/11/2016 12:12
Bahçe istiyorum Rabbim bahçe
Bahçe istiyorum Rabbim, bahçe!

Daralan yalnız odalar değil elbette apartman hayatında. Daralan kültürümüz, medeniyetimiz, saadetimiz ve hatta ahlakımız..
24/11/2010 08:08
Burda kalıcı değiliz işte eski evlerimiz
Burda kalıcı değiliz, işte eski evlerimiz

Yeni bir toplum inşa etmeye yeni evleri inşa etmekle başlamak gerek belki de. Bunun örnekleri de uzakta değil, hemen yanıbaşımızda. Ahmet Serin yazdı..
23/08/2014 12:12
Mahalle nedir mahalleli kimliği nasıl oluşur
Mahalle nedir, mahalleli kimliği nasıl oluşur?

Mahallemizi tanımıyorsak, tanımadığımızı düşünüyorsak ve tanısak iyi olur aslında diyorsak; o vakit Köksal Alver’e, Mahalle / Mahallenin Toplumsal ve Mekânsal Portresi isimli esere kulak vermeli tez elden. Fatih Pala yazdı.
18/12/2013 16:04
Taşranın ahengi bir yeraltı nehri gibidir
Taşranın ahengi bir yeraltı nehri gibidir!

Mustafa Kutlu’nun ‘Mavi Kuş’undan çalıntıladığımız ‘ahlak risalesi’nde neler diyor Kutlu?
20/03/2012 15:03
Her şehir bir büyük ev şehirli ise hanehalkıdır
Her şehir bir büyük ev, şehirli ise hanehalkıdır

Şehrin kuruluşu, ilk eve konulan ilk tuğla ile başlayan nevi şahsına münhasır bir inşa sürecidir. Mustafa Aycın yazdı.
12/09/2014 15:03

İnsan yaşadığı yeri, insanın yaşadığı yer insanı şekillendirip duruyor, durmadan böyle oluyor. İnsanlar bir araya gelerek bir takım yerleşim birimleri oluşturuyorlar. Bunların başında da mahalleler geliyor. Mahalle kavramı yerleşim tarihinin başlangıcından beri karşımıza çıkıyor. Hem kavram olarak hem de oluşum olarak… İnsanın ferdiyetten cemiyet hayatına attığı ilk adım mahallede gerçekleşiyor. Birey mahallede renk buluyor. Ve böyle böyle mahalle sosyal bir yaşam alanı olmakla birlikte yeni bir düşünce hinterlandı da geliştiriyor. Mahalle kavramı üzerine başta dilde olmak üzere pek çok alanda türevler oluşuyor. Dilde onlarca deyim, atasözü ve ifade mahalle kelimesiyle birlikte kullanılıyor. Sosyal hayatta “mahalle baskısı”ndan bahsediliyor ve bu da siyasî bir ifade ve refleks kazanıyor.

Hal böyle olunca mahalle üzerine düşünmek de önemli bir düşünme alanı olarak karşımıza çıkıyor. Çünkü mahalle aynı zamanda idarî bir birim olarak şehri oluşturan katmanların başında yer alıyor. Mahalleler üzerinden şehir vücut buluyor. Mahallelerin ağırlığı şehrin rengini oluşturuyor. Mahalle bir tarafıyla bütünü oluşturan bir parça, diğer tarafıyla ise bütünü temsil eden bir yapılanma biçimi olarak bütünün içinde yaşıyor.Adalet Bayramoğlu Alada, Osmanlı Şehrinde Mahalle, Sümer Yayınları

Bugünün mahallesi nerede duruyor?

Günümüzde mahalle bir yönüyle geleneğiyle korunmak, bir yönüyle de yeni şehir anlayışına uydurulmak isteniyor. Eski bir takım işlevlerini yitiren mahalle yeni işlevlere sahip olmada da çok başarılı olmuşa benzemiyor. Hormonlu büyüyen şehirlerin içinde özelliklerini ve mahalleli yapısını koruyamayan mahallelerde mahallenin kızına yan bakana ters ters bakacak bir civanmert çıkmıyor artık. Çünkü mahalle sınırları idarî formatta belli olsa da mensupları kestirilemeyen bir yapı arz ediyor.

Mahallede oturmak için kefil

Peki, bir mahallenin mensuplarının kestirilebilmesi mümkün olan bir şey midir? Bu sorunun cevabı bugün için hayır ama Osmanlı dönemine geldiğimizde ise evet. Çünkü bir mahalleye yerleşmenin ilk şartı o mahallede size kefil olacak komşularınızın olması. Yani zincirleme kefalet. Böylece herkes birbirine kefil olarak tüm şehrin emniyeti amaçlanmaktadır.

Mahalleli hapisten adam çıkarabilirmiş

Yine aynı şekilde tarihî vesikalarda çok şaşırtıcı ve mahallenin değerini ortaya çıkarıcı önemli bir bilgiye rastlanmış. Tarihî bilgiye göre Kütahya’da “nefislerin ıslahı” için kalede tutsak edilenler mahallesi kefil olduğu takdirde serbest bırakılabiliyorlardı. Bu bilgilerden anlaşıldığı üzere mahalle bağımlı sosyal ilişkilerin şekillendirdiği bir cemaat düzenidir.

Mahalle üzerine bir kitap!

Mahalle çokça kullandığımız bir kavram, içinde yaşadığımız bir oluşum olsa da mahalle üzerine yapılmış müstakil çalışmaların çok olduğunu söyleyemeyiz. Yapılan çalışmaların bir çoğu da gerekli akademik titizlikten yoksun çalışmalardır. Hal böyle olunca Adalet Bayramoğlu Alada’nın Osmanlı Şehrinde Mahalle isimli kitabı değerine değer katan bir kitap olarak karşımızda duruyor. Kitap sadece Osmanlı şehrinin mahallesini anlatmıyor. Önce şehir olgusu üzerinden yürüyen kitap sonra şehri oluşturan idarî ve sosyal bir birim olarak mahalleye ve özel olarak Osmanlı mahallesine eğiliyor.

Uzun yıllar fotokopi yoluyla elde edilen bu doktora çalışması 2008 yılında Sümer Kitabevi tarafından yayınlandı. Bu alanda okuma, düşünme ve çalışma yapacakların mutlaka okumaları gereken bir kitap Osmanlı Şehrinde Mahalle.

Not: İstanbul’da Bayezit Sahaflar Çarşısı’na yolu düşenler kitabı kolayca Sümer Kitabevi’nden temin edebilirler.

 

Abdüssamed Bilgili memnuniyetle okudu





Yorum
MAHALLEMİZE HOŞ GELDİN KARDEŞ:))
RAMAZAN KIZILKAYA
Geç farkettim lakin
ellerine sağlık.
emeğine şükür.
Güzel hizmet olmuş,
Allah kabul etsin...
19/02/2011, 09:35