, 23 Kasım 2017
Bir Dünya Görüşü Olarak İslam

2070

Bir Dünya Görüşü Olarak İslam

Kadir Canatan, ‘Kendi Gözlerimizle Görmek-Bir Dünya Görüşü Olarak İslam’ kitabında kendi gözümüzle dünyayı görmeye çağırıyor. Hatice Kübra Karadeniz yazdı.

İlgili Yazılar
Sosyolojiyi biyoloji okur gibi okuyoruz
“Sosyolojiyi biyoloji okur gibi okuyoruz”

Sosyal bilimlerin dertli alanlarından sosyolojide araştırmalar yapan Kadir Canatan Hoca ile konuştuk.
17/09/2011 15:03
Sül kun Dikenli Yollarında Yürüyen Yolcuların Vecdine Dair İpuçları
Sülûkun Dikenli Yollarında Yürüyen Yolcuların Vecdine Dair İpuçları

Hayatı etraflıca bilinen mutasavvıflar olduğu gibi, 'yokluk' elbisesine bürünüp kendisini unutulmaya terk edenler de var. 'Mevâkıf' müellifi Abdulcebbâr en-Nifferî de bunlardan biri. Hakkında pek bilgi bulunmayan en-Nifferî, kaynaklara göre, tasavvufu derinlemesine yaşamış ve ‘fani dünya’ya kendisinden bir iz kalmamasına önem ve özen göstermiştir. 'Mevakıf'ta da, salikin seyrisülukunda karşılaştığı makamlar ve bu makamlarla ilgili bilgiler yer alıyor. Ahmet Serin yazdı.
26/10/2017 11:11
Ortadoğu'daki İslami Hareketlere Dair Bir Kaynak Kitap
Ortadoğu'daki İslami Hareketlere Dair Bir Kaynak Kitap

Alev Erkilet, ''Orta Doğu’da Modernleşme ve İslami Hareketler'' kitabında ele aldığı konulara Müslümanca yaklaşıyor. Yazar, çalışmasına, Ortadoğu’da özellikle 1930’lu yıllardan itibaren kuvvetli bir şekilde ortaya çıkan İslami hareketleri anlayıp kavramsallaştırmadaki yaklaşıma yönelik ciddi bir itirazla başlıyor. Ahmet Serin yazdı.
10/10/2017 08:08
130 Yıl Öncesinden Bir Çocuk Eğitimi Kitabı
130 Yıl Öncesinden Bir Çocuk Eğitimi Kitabı

Tanzimat döneminin en önemli edebiyatçılarından olan Muallim Naci’nin yazmış olduğu 'Çocukların Eğitimi' (Vezaif-i Ebeveyn), o dönemin çocuk eğitimi hakkında yeterli fikri veriyor bizlere. Ahmet Serin kitap hakkında yazdı.
01/10/2017 11:11
Ahlakımız Doğuştan mıdır Aldığımız Eğitimin Bir Sonucu mudur
Ahlakımız Doğuştan mıdır, Aldığımız Eğitimin Bir Sonucu mudur?

İbn Miskeveyh, ahlak söz konusu olduğunda, kendisine bolca atıflar yapılan kadim bir bilgemiz. Ahlak Eğitimi - Tehzibu’l-Ahlak adlı eserinde de insan adı verilen varlığın gerçekte kim ve ne olduğu; o varlıkta hangi melekelerin, hangi duyguların, hangi özelliklerin yer aldığı hem ayrıntılı bir şekilde hem de kah tasavvufa, kah Aristo’ya, kah Pisagor’a atıflarda bulunularak anlatılıyor. Ahmet Serin yazdı.
27/09/2017 11:11
Nasıl Bir Okur ya da Bir Kitabı Nasıl Okumalı
Nasıl Bir Okur ya da Bir Kitabı Nasıl Okumalı?

N. Ahmet Özalp, eleştirel bir gözle bakabilen nadir okur-eleştirmen ve yazarlardan biri. 'Bağa Destursuz Girenler' alt başlıklı 'Teknik Okumalar' kitabı da, çağdaş edebiyatımızda ender karşılaşabileceğimiz bir inceleme kitabı. Yazarın, eleştirel okumaların yetersizliği, yanlışların yeterince dile getirilmediği ve uyarı görevinden kaçınıldığı konusunda duyduğu sorumluluktan ötürü kitaplaştırdığı 'Teknik Okumalar'a Hatice Ebrar Akbulut değindi.
25/09/2017 08:08

Kendi Gözlerimizle Görmek-Bir Dünya Görüşü Olarak İslam, Büyüyen Ay Yayınları’ndan Kasım 2016’da okuyucusuyla buluştu. Toplam 234 sayfa. En temel sorulardan başlayarak binbir girift bilmeceyle örülü kafa karıştırıcı sorular eşliğinde devam ederek, toplam on adımla son buluyor. On adım yani on bölüm. Bölümlerin haricinde iki tane ön çalışma var. Birincisi ‘Dünya Görüşü Nedir?’ -ki kitaba ismini veren bölüm burasıdır- ve ‘İslam Bir Dünya Görüşü müdür?’ Bu iki ana başlıktan sonra sorular konularına göre ayrışıyor ve adımlar oluşuyor. Her adımın sonunda ise konuyu açıklayıcı nitelikte olan bir makaleye yer veriliyor. Bunların bazıları ise şu şekilde: Dünya Görüşü ve Türleri-Ali Şeriati, Dine Karşı Din-Ali Şeriati, Kuran Hayattır-Aliya İzzet Begoviç, Veda Hutbesi-Hz. Muhammed, Ortayol Ahlakı-Fazlurrahman, Siyaset-Seyyid Hüseyin Nasr, Topluluk ve Toplum-Aliya İzzet Begoviç ve Medeniyetlerin Yükselişleri.

Eser kendini arka kapak yazısında şöyle tanımlıyor: “Bu eseriyle Kadir Canatan, gençleri bilgilendirmek ve onlarla entelektüel bir sohbet yapmak niyeti ve amacıyla bizi bir kişi, grup ya da cemaate değil, kendi gözümüzle dünyayı görmeye çağırmaktadır. Başka bir deyişle bir dünya görüşü oluşturmamıza yardımcı olmayı amaçlamaktadır.” Prof. Dr. Kadir Canatan’ın, öğrencisi Mustafa ile arasında geçen sohbet konulara ve bölümlere ayrılarak bir kitap halini alıyor, farklı bir perspektifte bizlere ulaşıyor.

Kitabı ana hatlarıyla tasvir edecek olursak tıpkı bir kompozisyon çalışması gibi giriş, gelişme ve sonuç şeklinde kabul edebiliriz. Giriş kısmında; ‘Dünya Görüşü Nedir?, İslam Bir Dünya Görüşü müdür?, Birinci Adım: Varlık Tasavvuru, İkinci Adım: İnsan Tasavvuru, Üçüncü Adım: Din Tasavvuru. Gelişme kısmında ise; Dördüncü Bölüm: Kitap Tasavvuru, Beşinci Bölüm: Nübüvvet Tasavvuru, Altıncı Bölüm: Ahlak Tasavvuru. Sonuçta ise; Yedinci Bölüm: Siyaset Tasavvuru, Sekizinci Bölüm: İktisat Tasavvuru, Dokuzuncu Bölüm: Toplum Tasavvuru ve Onuncu Bölüm: Tarih ve Gelecek Tasavvuru. İlk sorumuz ise Mustafa’nın şu sorusuyla başlıyor: “Hocam ‘Dünya Görüşü’ kavramından başlamak istiyorum. Dünya görüşü nedir ve ne işe yarar?”

Dünya görüşü olarak İslam’ın bakış açısı ve durduğu esas nokta 

Her ne kadar genel kaide itibariyle gençlere hitap etmiş olsa da sorular eşliğinde bir hayli canı sıkılmış ve dahi dertlenmiş her bireyin okuyabileceği bir kitap. Kitapta günümüzde farklı gruplar arasındaki tartışmalara yol açmış pek çok mesele, eleştirel bir düzlemde sorgulanarak ve parça-bütün ilişkisi gözetilerek cevaplanmakta. Bu cevaplar büyük bir sorunun cevabı olurken, başka sorunun ana başlığı haline geliyor.

Kitabın dünya görüşü bağlamında İslam’ı ele alması, bütün yanlış bilinen fikir, ideoloji, düşünce akımlarını altüst ederek, kişinin bakış açısını bir hayli değiştiriyor. Öncelikli mesele ise dünya görüşünün ne anlam ifade ettiğidir. Bu soruya İslam üzerinden başladığımızda pek çok yanlışı da beraberinde getirirken dünya görüşü üzerinden sorulduğunda konu tam olarak yerli yerine oturmuş oluyor. Çünkü buradaki yanlış anlaşılan mevzu İslam’ın dünya görüşü düzleminde bakış açısı değil dünya görüşü olarak İslam’ın bakış açısı ve durduğu esas nokta. Hal böyleyken ilk soruya mukabil Kadir Canatan öncelikli olarak dünya görüşünü kavramının genel durum ve ahvaline cevap veriyor. “Aslında herkesin belli bir dünya görüşü vardır” diyor. Ve “bunun için bilinçli bir çaba oluşmasına da gerek yoktur” diyor. Konuya dair oluşan ve konuştuğumuz, kendimizi ifade ettiğimiz her şey bir dünya görüşüdür diyor. Daha sonra ise kavramın görünürlük alanındaki varlık durumu sorgulanıyor ve devam ediliyor.

Kitabın içerisinde felsefeden, sosyolojiden, psikolojiden, dinden ve farklı pek çok düşünceden ve bakış açısından kavramsal çerçeveler mevcut. Bütün bunları kendi açısından irdelemenin yanı sıra bir bütün olarak görmeye çalışmak ve dahi anlamak konu bütünlüğünü de sağlamış olacaktır. Belki de insanlık tarihi kadar eski olan din ve toplumsal işlerin uzaklığı ve ayrıştırılması konusuna Hz. Adem’den bu zamana kadar geçen evreleri insan figürü, peygamberler, madde-mana alemi, yer, gök açısından değerlendirerek farklı bir düzlem sunuyor. İlk iki giriş bölümünden sonra ilk adıma “Varlık Tasavvuru”yla başlaması öylesine bir durum değildir. Öncelikle varlık anlaşılmadır ki kim olduğumuzun, ne yaptığımızın anlamı ve mahiyeti ortaya çıkmış olsun.

“Ahlak Tasavvuru” adımında ‘Ortayol’ Ahlakı makalesinde yer verilen şu paragrafa dikkat çekmek istiyorum: “Orta yol (vasat) sadece en iyi yol değildir, aslında tek yoldur (ondan başka kurtuluş yolu yoktur). Birçok kimse ‘orta yolda’ olmanın ‘monoton’ ve ‘bayağı’ olmak olduğunu zannederler ve ‘ortada’ olmanın gerçekten ‘bayağılık’ olduğunu zanneder. (…) Fakat Kuran’ın tarif ettiği ‘Orta’ bu değildir. Kuran’ın nazara vermek istediği olumlu, yenilik getiren ve bütün bir ahlaki yapıdır. Bunun içindir ki orta yolun elde edilebilmesi için insanın bütün dikkat ve gücünü bir araya toplaması gerekir. Orta yol, her iki aşırı tarafın en belirgin şekilde kayıp değil bütünleştiği dengeleme anıdır.” Böyle diyor Fazlurrahman. Sanırım mevzunun büyük bir kısmı bu paragraftan da anlaşılacağı gibi hayattan ve dahi ölümden anladığımız pek çok şeyin ‘orta yol’ duruşundaki mahiyetinde gizlidir. Esasında bütün bu soruların maksadı ise bir dertlenmedir. Her nereden bakarsak bakalım, bir durum güncellemesi uğruna yitirdiğimiz yahut kazandığımız pek çok şeyin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktır.

Kadir Canatan, Kendi Gözlerimizle Görmek - Bir Dünya Görüşü Olarak İslam, Büyüyen Ay Yayınları

 

Hatice Kübra Karadeniz