, 20 Haziran 2018
Bir Dünya Görüşü Olarak İslam

2792

Bir Dünya Görüşü Olarak İslam

Kadir Canatan, ‘Kendi Gözlerimizle Görmek-Bir Dünya Görüşü Olarak İslam’ kitabında kendi gözümüzle dünyayı görmeye çağırıyor. Hatice Kübra Karadeniz yazdı.

İlgili Yazılar
Sosyolojiyi biyoloji okur gibi okuyoruz
“Sosyolojiyi biyoloji okur gibi okuyoruz”

Sosyal bilimlerin dertli alanlarından sosyolojide araştırmalar yapan Kadir Canatan Hoca ile konuştuk.
17/09/2011 15:03
Hayrettin Orhanoğlu Kadim Doğu Metinlerindeki Zenginliğin Farkında Değiliz
Hayrettin Orhanoğlu: Kadim Doğu Metinlerindeki Zenginliğin Farkında Değiliz

''Ölse bile âşığın sevgiliye sözü devam edermiş. Tıpkı aşkın sonsuzluğu gibi sözün de sonsuzluğundan söz edebiliriz o halde..'' Akademisyen edebiyatçılarımızdan Hayrettin Orhanoğlu, son romanı 'Dullar Sokağı' ve diğer eserleri üzerine konuştuk.
01/06/2018 11:11
Bozoklu Osman Şakir in Şiir Gibi Seyahati
Bozoklu Osman Şakir’in Şiir Gibi Seyahati

Yasincizade Abdülvehhab Efendi, İran’a sefir tayin edilip yola çıktığında kendisine Bozoklu Osman Şakir adında bir mütercim de eşlik eder. Osman Şakir Efendi, mütercimliğe ek olarak Üsküdar’dan hareket eden heyetin İran’a kadar olan güzergâhını da resimler. Yakup Öztürk'ün ''Bozoklu Osman Şakir’in Musavver İran Sefaretnâmesi ve Fatih’ten 1914 Kuşağına Türk Resim Sanatı'' kitabı üzerine Yusuf Sami Kamadan yazdı.
24/05/2018 09:09
Akif Emre'ye Göre Kim Entelektüel Kim Aydın Kim Münevver
Akif Emre'ye Göre Kim Entelektüel, Kim Aydın, Kim Münevver?

Akif Emre’nin tarih olgusuna, manevî bir zenginlik ve güç olarak bakmasının nedeni, İslâm medeniyetini kuran, Medine’yi medenî bir çehreye büründüren, Endülüs’ü inşa eden zihniyetlerin hâlâ diri olduğuna şeksiz şüphesiz inanmasındandır. Hatice Ebrar Akbulut Müstağrip Aydınlar Yüzyılı'na dair yazdı.
23/05/2018 14:02
Mustafa Mestur'dan Biraz İroni Biraz Hüzün Biraz Şark Havası
Mustafa Mestur'dan Biraz İroni, Biraz Hüzün, Biraz Şark Havası

çağdaş İran edebiyatının önemli yazarlarından Mustafa Mestur, Türk okuyucusunun yabancısı olmadığı bir isim. 'Mümkün Olanın En İyisi' romanında da ülkesinin sosyal hayatından, imkânlarından, imkânsızlıklarından haberdar oluyoruz. Bir anlamda kitabı okurken adeta Şark havası soluyoruz. İsmail Isparta yazdı.
10/05/2018 10:10
Dostoyevski Okumayanlara Ehliyet Bile Verilmemeli
Dostoyevski Okumayanlara Ehliyet Bile Verilmemeli

Deneme, bugün yanlış bilinenin aksine bilgi dolu metinlerden oluşur. Makaleye yakın durur. Denemeci de tarih, edebiyat, kültür alanlarında geniş bilgi hazinesinden okura sıcak yaz günü soğuk su ikram eden saki gibidir. İyi seçilmiş konulardan oluşan ve Âlim Kahraman tarafından kaleme alınan 'Yazarak Yaşamak' denemeleri hakkında Recep Şükrü Güngör yazdı.
30/04/2018 10:10

Kendi Gözlerimizle Görmek-Bir Dünya Görüşü Olarak İslam, Büyüyen Ay Yayınları’ndan Kasım 2016’da okuyucusuyla buluştu. Toplam 234 sayfa. En temel sorulardan başlayarak binbir girift bilmeceyle örülü kafa karıştırıcı sorular eşliğinde devam ederek, toplam on adımla son buluyor. On adım yani on bölüm. Bölümlerin haricinde iki tane ön çalışma var. Birincisi ‘Dünya Görüşü Nedir?’ -ki kitaba ismini veren bölüm burasıdır- ve ‘İslam Bir Dünya Görüşü müdür?’ Bu iki ana başlıktan sonra sorular konularına göre ayrışıyor ve adımlar oluşuyor. Her adımın sonunda ise konuyu açıklayıcı nitelikte olan bir makaleye yer veriliyor. Bunların bazıları ise şu şekilde: Dünya Görüşü ve Türleri-Ali Şeriati, Dine Karşı Din-Ali Şeriati, Kuran Hayattır-Aliya İzzet Begoviç, Veda Hutbesi-Hz. Muhammed, Ortayol Ahlakı-Fazlurrahman, Siyaset-Seyyid Hüseyin Nasr, Topluluk ve Toplum-Aliya İzzet Begoviç ve Medeniyetlerin Yükselişleri.

Eser kendini arka kapak yazısında şöyle tanımlıyor: “Bu eseriyle Kadir Canatan, gençleri bilgilendirmek ve onlarla entelektüel bir sohbet yapmak niyeti ve amacıyla bizi bir kişi, grup ya da cemaate değil, kendi gözümüzle dünyayı görmeye çağırmaktadır. Başka bir deyişle bir dünya görüşü oluşturmamıza yardımcı olmayı amaçlamaktadır.” Prof. Dr. Kadir Canatan’ın, öğrencisi Mustafa ile arasında geçen sohbet konulara ve bölümlere ayrılarak bir kitap halini alıyor, farklı bir perspektifte bizlere ulaşıyor.

Kitabı ana hatlarıyla tasvir edecek olursak tıpkı bir kompozisyon çalışması gibi giriş, gelişme ve sonuç şeklinde kabul edebiliriz. Giriş kısmında; ‘Dünya Görüşü Nedir?, İslam Bir Dünya Görüşü müdür?, Birinci Adım: Varlık Tasavvuru, İkinci Adım: İnsan Tasavvuru, Üçüncü Adım: Din Tasavvuru. Gelişme kısmında ise; Dördüncü Bölüm: Kitap Tasavvuru, Beşinci Bölüm: Nübüvvet Tasavvuru, Altıncı Bölüm: Ahlak Tasavvuru. Sonuçta ise; Yedinci Bölüm: Siyaset Tasavvuru, Sekizinci Bölüm: İktisat Tasavvuru, Dokuzuncu Bölüm: Toplum Tasavvuru ve Onuncu Bölüm: Tarih ve Gelecek Tasavvuru. İlk sorumuz ise Mustafa’nın şu sorusuyla başlıyor: “Hocam ‘Dünya Görüşü’ kavramından başlamak istiyorum. Dünya görüşü nedir ve ne işe yarar?”

Dünya görüşü olarak İslam’ın bakış açısı ve durduğu esas nokta 

Her ne kadar genel kaide itibariyle gençlere hitap etmiş olsa da sorular eşliğinde bir hayli canı sıkılmış ve dahi dertlenmiş her bireyin okuyabileceği bir kitap. Kitapta günümüzde farklı gruplar arasındaki tartışmalara yol açmış pek çok mesele, eleştirel bir düzlemde sorgulanarak ve parça-bütün ilişkisi gözetilerek cevaplanmakta. Bu cevaplar büyük bir sorunun cevabı olurken, başka sorunun ana başlığı haline geliyor.

Kitabın dünya görüşü bağlamında İslam’ı ele alması, bütün yanlış bilinen fikir, ideoloji, düşünce akımlarını altüst ederek, kişinin bakış açısını bir hayli değiştiriyor. Öncelikli mesele ise dünya görüşünün ne anlam ifade ettiğidir. Bu soruya İslam üzerinden başladığımızda pek çok yanlışı da beraberinde getirirken dünya görüşü üzerinden sorulduğunda konu tam olarak yerli yerine oturmuş oluyor. Çünkü buradaki yanlış anlaşılan mevzu İslam’ın dünya görüşü düzleminde bakış açısı değil dünya görüşü olarak İslam’ın bakış açısı ve durduğu esas nokta. Hal böyleyken ilk soruya mukabil Kadir Canatan öncelikli olarak dünya görüşünü kavramının genel durum ve ahvaline cevap veriyor. “Aslında herkesin belli bir dünya görüşü vardır” diyor. Ve “bunun için bilinçli bir çaba oluşmasına da gerek yoktur” diyor. Konuya dair oluşan ve konuştuğumuz, kendimizi ifade ettiğimiz her şey bir dünya görüşüdür diyor. Daha sonra ise kavramın görünürlük alanındaki varlık durumu sorgulanıyor ve devam ediliyor.

Kitabın içerisinde felsefeden, sosyolojiden, psikolojiden, dinden ve farklı pek çok düşünceden ve bakış açısından kavramsal çerçeveler mevcut. Bütün bunları kendi açısından irdelemenin yanı sıra bir bütün olarak görmeye çalışmak ve dahi anlamak konu bütünlüğünü de sağlamış olacaktır. Belki de insanlık tarihi kadar eski olan din ve toplumsal işlerin uzaklığı ve ayrıştırılması konusuna Hz. Adem’den bu zamana kadar geçen evreleri insan figürü, peygamberler, madde-mana alemi, yer, gök açısından değerlendirerek farklı bir düzlem sunuyor. İlk iki giriş bölümünden sonra ilk adıma “Varlık Tasavvuru”yla başlaması öylesine bir durum değildir. Öncelikle varlık anlaşılmadır ki kim olduğumuzun, ne yaptığımızın anlamı ve mahiyeti ortaya çıkmış olsun.

“Ahlak Tasavvuru” adımında ‘Ortayol’ Ahlakı makalesinde yer verilen şu paragrafa dikkat çekmek istiyorum: “Orta yol (vasat) sadece en iyi yol değildir, aslında tek yoldur (ondan başka kurtuluş yolu yoktur). Birçok kimse ‘orta yolda’ olmanın ‘monoton’ ve ‘bayağı’ olmak olduğunu zannederler ve ‘ortada’ olmanın gerçekten ‘bayağılık’ olduğunu zanneder. (…) Fakat Kuran’ın tarif ettiği ‘Orta’ bu değildir. Kuran’ın nazara vermek istediği olumlu, yenilik getiren ve bütün bir ahlaki yapıdır. Bunun içindir ki orta yolun elde edilebilmesi için insanın bütün dikkat ve gücünü bir araya toplaması gerekir. Orta yol, her iki aşırı tarafın en belirgin şekilde kayıp değil bütünleştiği dengeleme anıdır.” Böyle diyor Fazlurrahman. Sanırım mevzunun büyük bir kısmı bu paragraftan da anlaşılacağı gibi hayattan ve dahi ölümden anladığımız pek çok şeyin ‘orta yol’ duruşundaki mahiyetinde gizlidir. Esasında bütün bu soruların maksadı ise bir dertlenmedir. Her nereden bakarsak bakalım, bir durum güncellemesi uğruna yitirdiğimiz yahut kazandığımız pek çok şeyin ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktır.

Kadir Canatan, Kendi Gözlerimizle Görmek - Bir Dünya Görüşü Olarak İslam, Büyüyen Ay Yayınları

 

Hatice Kübra Karadeniz