, 25 Kasım 2017
Kafkasya'yı anlatabilmek meşakkatli bir iş

Cafer Barlas

4519

Kafkasya'yı anlatabilmek meşakkatli bir iş

Cafer Barlas, Kafkasya denildiği zaman akla gelen yetkin isimlerden biri. 'Dünü ve Bugünü ile Kafkasya Özgürlük Mücadelesi' de kendisinin önemli eserlerinden biri. Yusuf Tunçbilek yazdı.

İlgili Yazılar
25 gün yaşayabildi bu Türk devleti
25 gün yaşayabildi bu Türk devleti!

Cenubi Garbi Kafkasya Cumhuriyeti’nin anayasası “Türkiye” ibaresinin ilk kez kullanıldığı bir metin oldu.
08/08/2012 10:10
Çerkes Kültürünü Birebir Yaşamış İnsanların Anlatıları Haceş Hikayeleri
Çerkes Kültürünü Birebir Yaşamış İnsanların Anlatıları: Haceş Hikayeleri

Erol Gergin, Türkiye'de bilgi bulmanın çok zor olduğu alanlardan biri olan Çerkes adetlerine dair, sözlü kaynaklardan derlediği bilgileri Haceş Hikayeleri ismiyle kitaplaştırdı. Yusuf Tunçbilek Gergin'e kitaba dair sorular yöneltti.
14/07/2017 11:11
Ebubekir Kızık ile Kafkasya ve Kafkas Vakfı Üzerine Konuştuk
Ebubekir Kızık ile Kafkasya ve Kafkas Vakfı Üzerine Konuştuk

Kafkas Vakfı, Kafkasya üzerine yoğunlaşan, o bölge üzerine çalışmalar yapan bir vakıf. Kafkas Vakfı Başkanı Ebubekir Kızık, vakfın faaliyetleri ve Kafkasya’nın durumu üzerine Yusuf Tunçbilek'in sorularını cevapladı.
19/01/2017 13:01
Karaçay-Malkar Türkleri ve 2 Kasım 1943 Sürgünü
Karaçay-Malkar Türkleri ve 2 Kasım 1943 Sürgünü

''Karaçaylılar Kafkasya’dan sürülen ilk halktır. Onları Çeçen-İnguşlar ve Malkarlılar takip etmiştir.'' Ankara Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ufuk Tavkul, Kafkasya, Karaçay-Malkar halkı ve 2 Kasım 1943 Sürgünü'ne dair Yusuf Tunçbilek'in sorularını cevapladı.
02/11/2016 14:02
Şamil Basayev Kuzey Kafkasya nın Mücadele Eri
Şamil Basayev, Kuzey Kafkasya’nın Mücadele Eri

Basayev iyi bir asker, korkusuz bir komutan olmasının yanında dini meselelere de kafa yoran biriydi. Sloganik söylemlerin ötesinde bir duruşu vardı. Vahhabiliğe derin eleştiriler getirmişti.
13/07/2016 10:10
Şamil'lerin Hamzatov'ların Aliverdiyev'lerin Vatanı Dağıstan
Şamil'lerin, Hamzatov'ların, Aliverdiyev'lerin Vatanı: Dağıstan

Kafkas Dağları'nın Hazar Denizi'yle buluştuğu bir ülke Dağıstan. Binlerce yıllık geçmişe sahip ülke, tarihi ve doğal güzellikleriyle ünlü. Dağıstan, farklı etnik gruplara evsahipliği yapıyor.
30/05/2016 16:04

Cafer Barlas, Kafkasya denildiği zaman akla gelen yetkin isimlerden biri. Kendisinin, uzmanı olduğu Kafkasya, Dağıstan, Avarlar, Müridizm, Gazavat gibi konular üzerine önemli eserleri bulunuyor. Bu eserlerinden biri de İnsan Yayınları tarafından basılan “Dünü ve Bugünü ile Kafkasya Özgürlük Mücadelesi” isimli önemli eseri...

Kafkasya’yı anlatabilmek gerçekten meşakkatli bir iştir. Öyle destanlar yazılmış, öyle mücadeleler verilmiştir ki bu topraklarda, insanın hayal sınırlarını ciddi anlamda zorlayacak cinste... Öyle bir coğrafya ki Kafkasya, tarihten bugüne, bir avuç insanıyla dahi hiçbir işgalciye ve de Ruslara yâr olmamış.

Kafkasya’yı akıl ve mantık çerçevesinde anlamak gerçekten zor bir iş. Bütün felsefesini ekonomik nedenlere indirgeyen Karl Marx dahi bu coğrafyayı yorumlarken duygulu bir dille şu satırları yazıyordu: “Ey dünya, ey insanlık! Bağımsızlığın anlamını Kafkas dağlarından öğrenin! Özgür yaşamak isteyenlerin nelere muktedir olduğunu görün. Uluslar onlardan ders alsın!”

Peki bizim bugün modern zihinlerimizce anlamakta zorlandığımız Kafkasya’daki direnişi ateşleyenler kimlerdi? Ya da direnişin bizatihi kendisini ateşleyen neydi? Kendinden yüzlerce kat güçlü Rus kuvvetlerine karşı yüz yıllardır mücadele eden bir avuç Kafkasyalının bitmek tükenmeyen enerjisi nereden geliyor? Cafer Barlas kitabında bu sorulara cevap arıyor.

Tasavvufi İslam anlayışı Kafkasya’da direnişi ateşleyici bir işlev gördü

Hz. Ömer’le birlikte İslamlaşma sürecine giren Kafkasya, özellikle aralarında İmam Şamil’in de bulunduğu imamlar dönemiyle birlikte İslam’la daha bir hemhal olmuşlar. Gazavat ve müridizm hareketleri olarak tanımlanan hareketlere liderlik yapan imamlar, bir yandan Rus işgaline karşı koymuşlar, bir yandan da İslami tebliğ faaliyetlerine devam etmişler.

İslam dini Rus işgali sonrası Kafkasyalılar için daha önemli bir hale gelir; zira onları büyük bir gücün işgaline karşı ayakta tutacak olan inanç sistemi İslam’dan başka bir şeyde yoktu. Nakşibendilik ve Kadirilik gibi tarikatlar, Kafkasya Müslümanlığı ve Kafkasya direnişinin olmazsa olmazlarından. Günümüzde Müslümanları uyuşturduğu düşünülen tasavvufi İslam anlayışı Kafkasya’da tam tersine direnişi ateşleyici bir işlev görmüştür.

İmamların öncülüğünde yıllarca süren bir direniş, Rus tarafınca bastırıldığında hiçbir şey bitmiş değildi. Rus İç Savaşı patlak verdiğinde bir kere daha özgürlük isteyen Kafkasyalılar hem SSCB orduları hem de Çarlık ordularıyla savaşarak “Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti”ni kurdular. İç savaşı kazanıp toparlanan SSCB ise bu devleti ortadan kaldırdı.

Kafkasya topraklarında Kafkasyalılar olduğu müddetçe bu toprakların kendilerine yar olmayacağının farkında olan Rus devleti, özellikle Stalin döneminde sosyalist rejim, Kafkasyalı Müslümanlara şiddetli göç politikaları ve soykırımlar uyguladı.

Küçük isyanlar her zaman olsa dahi büyük devlet kurma girişimi SSCB çöktüğünde gerçekleşti. İlk önce Cevher Dudayev birleşik bir Kafkasya kurmaya dönük hamleler yaptı fakat Rusya erken davranıp savaş ilan edince bu plan uygulanamadı. Kafkasya özgürlük mücadelesi son olarak bağımsız Çeçenistan'ın kurulmasına vesile oldu. Fakat Rusya buna gene tahammül edemedi; hem Ruslardan hem de Çeçenlerden yüz binlerce insanın ölümüne neden olacak savaşlar ve katliamlara girişti.

Müslüman Kafkasya halkları, yeni bir çıkış yolu arıyorlar

Bugün Kafkasya eskisine oranla sesi çıkmayan bir yer gibi gözükse dahi her an karışmaya müsait yapıda. Hâlâ çeşitli gruplar farklı alanlarda mücadele ediyorlar. Günümüzde sayıları az olmalarına karşın hâlâ işgale karşı olan direnişçiler var. Zaten Kafkasyalılar hiçbir zaman zihni anlamda işgali kabul etmediler. Rus kuklası yöneticiler ve radikal gruplar arasına sıkışan Müslüman Kafkasya halkları, itidalli yeni bir çıkış yolu arıyorlar, neredeyse bütün Müslümanların yapmaya çalıştığı gibi...

Yazıyı -kitabın da içerisinde yayınlanan- Çeçenistan’ın ilk devlet başkanı Cevher Dudayev’in Türkiye’ye yolladığı mektuptan kısa bir alıntıyla bitirelim: “Dünyada birçok millet var. Müslüman olanlar, Müslüman olmayanlar var ama bizim sıkıntımızı üstlenen, yüreği sızlayan başka bir millet, başka bir devlet, başka bir halk yok. Onun için Allah sizi yüceltsin, size merhamet etsin. Allah sizin memleketinize, sizin milletinize, sizin devletinize imanı ve bereketi eksik etmesin. Bizim için yaptığınız mitingleri, Cuma namazı çıkışı yaptığınız gösterileri seyrettik. Bizim için yardımlar toplanırken Müslüman bacılarımız, kulağındaki küpeyi, boynundan zinciri, kolundaki bileziği çıkartıp gözlerinden yaşlar akarak davamıza destek oldular. Bu dünyada, yardımlar da kardeşlikler de çeşit çeşittir. Bu kadar değerli, bu kadar yüce, bu kadar imanla edilmiş yardım daha görülmemiştir. Bundan daha büyük vicdan olamaz.”

 

Yusuf Tunçbilek yazdı