, 25 Eylül 2017
Ağaçta taşta rahmetin tecellisini arıyor

Aslan Demir

12432

Ağaçta, taşta rahmetin tecellisini arıyor

Bankacı Aslan Demir, aynı zamanda tesbih sanatından da iyi anlayan bir koleksiyoner… Aslan Demir ile tesbih sanatı ve bu merakın kendisinde nasıl oluştuğunu konuştuk..

İlgili Yazılar
Z hidlere hod sübha-i sad-d ne virilmiş
Zâhidlere hod sübha-i sad-dâne virilmiş

Meryem Verâ, Beyazıt Meydanı’nda o saklı köşeyi gezdi ve yazdı.
14/09/2013 16:04
Hangi tesbih en güzel hangisi dayanıklı
Hangi tesbih en güzel, hangisi dayanıklı?

Tesbih sanatının inceliklerini tesbih sanatçısı Önder Cankurtaran’la konuştuk.
31/07/2012 14:02
Hangi tesbihler günümüzde tercih ediliyor
Hangi tesbihler günümüzde tercih ediliyor?

Asırlardır insanların ellerinde olan tesbihler, bir sanat eseri olarak da imal ediliyor. Tesbih sanatını günümüzde yaşatanlardan biri de Zekai Şenyurt. Ayşe Sonuşen, Şenyurt ile tesbihler üzerine konuştu.
17/02/2016 08:08
Kehribar tesbihle düşmana karşı duruyorum
Kehribar tesbihle düşmana karşı duruyorum!

Bayım! Bu tesbihte inanılmaz lezzetler var. Bir tesbihiniz olsun sizin de. Allah\'a yaklaştıran, modernizmden uzaklaştıran bir tesbih...
19/11/2011 08:08
Mancınık yel değirmeni ve debbabe yapıyor
Mancınık, yel değirmeni ve debbabe yapıyor

Yücel Aşıkoğlu, yel değirmeni yapıyor, el tornasında tesbih çekiyor, mancınık yapıyor, debbabe inşa ediyor. İbrahim Ethem Gören kendisiyle konuştu..
03/03/2013 12:12

 

Tesbihi seversiniz değil mi? Sever ve elinizden düşürmezsiniz. Ben de öyle yaparım. 5-6 adet usta işi tesbihim var. Sırayla tesbihlerimle hemhal olur; dua tanelerinde zikrin sesini duymaya çalışırım.

Bu satırları okuyan hemen herkesin evinde birkaç adet 99'luk, yine birkaç tane de 33’lük tesbih vardır. Zikirle özel meşguliyeti olanların ise 500'lük ya da 1000'lik tesbihleri parmaklarının ucunda asılı durur!

Tesbih, asırlar boyunca dilden dile, gönülden gönüle aktarılan dualarda önemli bir kültür öğesi olmuştur. Dervişin dilinden zikir, elinden tesbih eksik olmaz. Çünkü tesbih, Hakk Teâlâ’yı zikirdir. Tesbih bir zikir vasıtasıdır. Birbirinden âlâ, usta işi tesbihler, zikre verilen önemin zikir aracına yansımasıdır.

Medeniyetimizde tesbih her daim önemli bir kilometre taşı hüviyetinde olmuştur. Gönüllerinde ukba iklimine yönelik açık kapılar bulunan mütevekkil tesbih ustalarımız asırlar boyunca tesbih yapımını, eskimez medeniyetimizin bir sanat unsuru hâline getirmiştir. Yine yüzyıllar boyunca tesbih ustalarının parmaklarının arasından dökülen dua taneleri, şüphesiz önce inanç sahiplerinin, sonra da koleksiyonerlerin vazgeçemediği bir obje haline gelmiştir.Aslan Demir

Bu mülakat, parmaklarının ucundan tesbih tanesini düşürmeyen sanat sevdalısı bir bankacı ile hasbıhali içeriyor. Aslan Demir bir bankacı… Parayla, pulla, murabaha ile, mudaraba ile ve öznesinde helâl ticaret bulunan kâr ortaklığıyla meşgul olan bir sanat sevdalısı... Kuveyt Türk’te genel müdür yardımcısı olarak görev yapan Aslan Demir Ağabeyimizin gönlünde öz sanatlara yönelik açık bir kapı bulunuyor. Aslan Üstad geçtiğimiz yıl müessesesinin sergi salonunda birbirinden âlâ 200 tesbihini “Elden dile, dilden gönüle… Dua ve Zikir Taneleri” serlevhalı etkinlikte tesbih sevdalıları ile buluşturmuş.

“Sülüs yazı nedir?”, “Nestalik ne demektir?”, “Talikte ‘sin’ harfinin altına üç nokta ne için konulur?”, Halkâr ne işe yarar?”, “Çintemani nedir?”, Kündekâriyi kim yapar?” sorularının cevabını bilen Aslan Demir, gönlünü usta işi tesbihlere kaptırmış. Aslan Bey’in tesbihlerini elimize alarak kendisiyle içinden imame geçen bir sohbet yaptık. Buyurunuz efendim…

Tesbih merakınız nasıl başladı?

1987’de İstanbul’a ilk geldiğimde Eyüb Sultan Hazretleri’ni ziyarete gitmiştim. Türbe ziyareti sonrası ihtiyar bir amca 33’lük bir tesbih tutuşturdu elime, sonradan öğrendim ki sıkma kehribarmış. “Çektikçe renk alır evlat, tesbih koyulaşır, kalbin beyazlaşır” demişti. O günden beri bir meraktır içimde…

Tesbih sizin için ne ifade ediyor?

Farklı din, kültür ve toplumlar farklı amaçlarla tesbih kullanıyor. Kimi stres atmak, kimi estetik kaygısı, kimi aksesuar için tesbih biriktirir ve kullanır. Benim içinse tesbih “dua ve zikir” aracıdır. Tabii ki estetiğe ve sanata dair de kaygılarım var ve tesbih alırken bunlara da dikkat ederim, ama parmaklarım arasında gezdirmezsem, dilime ve gönlüme bir şeyler çağrıştırmazsa o tesbihi almam. Ama birçok koleksiyoner çekmedikleri yahut ebatları dolayısıyla çekemeyecekleri tesbihleri de alırlar. Ben ise sadece “tesbih” edebileceğim tesbihleri alır ve biriktiririm.

Bankacısınız… Para saymak için eski hesap makineleri falan toplayacağınız yerde elinizde tesbih var! Bu iş nasıl oluyor? Tesbihte ne sayıyorsunuz? Bir adım öte tesbihlerde ne arıyorsunuz?

Benim için tesbih bir huzur kaynağı... Kâinatta her bir varlık, kendi lisan-ı haliyle Yaradanı tesbih eder malum. Ben tesbih çekerken elimde tuttuğum ve çektiğim tesbihte bu zikri ve tesbihi duyduğumu hisseder, kendi zikrime ve tesbihime de onu şahit tutmak isterim.

Biz, çok katı kalpli birine “taş kalpli” deriz. Oysa Kur’an’da Bakara Suresi’nin 74’üncü ayet-i kerimesinde Cenab-ı Hakk “Sonra bunun ardından kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta daha katı oldu. Çünkü taş vardır ki, içinden ırmaklar fışkırır. Taş vardır ki yarılır da içinden sular çıkar. Taş da vardır ki, Allah korkusuyla (yerinden kopup) düşer. Allah, yaptıklarınızdan hiçbir zaman habersiz değildir” buyuruyor.

Aslan DemirYani taş dahi Allah korkusundan ve rahmetin tecellisinden nasibini alıyor. Ben ağaçta, taşta o Rahmetin tecellisini arıyorum.

Bir tesbihi elinize aldığınızda nasıl bir halet-i ruhiye içerisine giriyorsunuz?

Bir Mevlevi dervişi eline bir ney alıp nefes verdiğinde ne hissediyorsa, ben de elime bir tesbih aldığımda benzer duyguları hissederim. Tesbihteki iniltiyi duymaya çalışırım.

Aslında her bir tesbihi elime aldığımda onun nerelerden gelip, hangi ellerde işlenip bana ulaştığını düşünürüm. Bizim Yûnus’un “Dertli Dolap” şiiri sanırım keyfiyetimi izah eder:

Dolap niçin inilersin/ Derdim vardır inilerim/ Ben Mevla’ya aşık oldum/ Anın için inilerim// Ben bir dağın ağacıyım/ Ne tatlıyım ne acıyım/ Ben Mevla’ya duacıyım/ Anın için inilerim// Dülgerler her yanım yonttu/ Her azam yerine kondu/ Bu iniltim Hakk’dan geldi/ Anın için inilerim

Masanızın üzerinde otuzüçlükten doksan dokuzluğa kadar pek çok usta işi tesbih var. Bunları sırayla mı çekiyorsunuz?

Aracımda, iş yerinde ve yanımda sürekli tesbih bulunur. Ve bu tesbihleri zamanla değiştiririm. Sürekli yanımda taşıdığım küçük boy 99’luk bir kuka tesbihim var, o değişmez, ama diğer tesbihleri haftada bir değiştiririm. İsterim ki koleksiyonumdaki her bir tesbihle hemhâl olayım.

99’luk kukayı elinizden düşürmediğinizi söylediniz… Kuka tesbihte ne arıyorsunuz?

Hakikati arıyorum… Yazın kuka, kışın kehribar. Bu iki türe ciddi merakım var. İyi bir kuka tesbih gördüğümde bakmadan geçemem ve fiyatı uygunsa alırım.

Sizce usta işi, iyi bir tesbih nasıl olmalıdır?

Aslında tüm tesbihlerde aradığım ortak özellikler şunlar: Taneleri aynı ölçüde olmalı. Dizimi düzgün olmalı, eğrilmeden, ipte doğru durmalı. Delikleri gayet ince olmalı.

Duraklı (nişane) 99 tesbihlerin durak ve tane orantılarına, 33’lük tesbihlerde ise 11’inci taneden sonra pul olmasına dikkat ederim.

İmamenin işçiliğinin çok iyi olması gerek. İyi ustalar imameye halka da koyarlar ama ben estetik ve kullanışlı bulmadığımdan tercih etmiyorum. Çok aşırıya kaçmayan zarif ve sade işlemeyi tercih ediyorum.Aslan Demir

Ne kaldı geriye?

Geriye püskül ya da kamçı kalıyor. Her ikisini de seviyorum. Eskiden ibrişimden püsküller yapılırdı malum. Ama artık ya hazır püsküller kullanılıyor ya da ustalar kendileri tesbih ipinden yapıyorlar. Kamçıda ise kazzaz tarzı gümüş kamçıları seviyorum. Bir de tesbihin kendi malzemesinden yapılan kamçılar var ki, onlar da çok güzel yapılıyor ve ayrı bir sanat harikası ortaya çıkıyor.

Bir zaman Konya’da tesbihçi Nurettin Küçükokka üstadı ziyaret ettiğimde iyi bir tesbihin hususiyetlerini bilmenin zorluğundan kinaye olarak “Tesbihten ya anlayacaksınız, ya da satıcıya güveneceksiniz. Bunun üçüncü yolu yok” demişti. Tesbihin hasını nereden anlıyorsunuz?

Üstad çok doğru söylemiş. Ben de çoğunlukla öyle yaparım. Hoşuma giden bir tesbih oldu mu alırım. Ne de olsa 25 yıllık bir deneyimim var ama asla bir üstad değilim. Değerli bir tesbihi beğenir de almak istersem, ya bir tanıdıktan alır, ya da işin ehli birine gösteririm.

İstanbul’daki tesbih ustaları kimler? Hangi ustalardan tesbihleriniz var?

Ustalara saygısızlık etmemek adına isim vermek istemiyorum. Zira her biri, bir diğerinden kıymetli olan onlarca ustamız var. Kemâne ile tesbih çekip ona türlü nakşı konduran o eski ustalar olmasaydı, bugün tesbih sanatı diye bir sanat olmazdı. O ustaların elinde şimdiki teknik kolaylıklar olsaydı, kim bilir ne harika eserler meydana gelirdi o sabır eri ustaların elinden. Ama hamdolsun birçok sanat dalında olduğu üzere tesbih sanatında da Türk ustaları zirvedeler. Son dönemlerde teknolojinin gelişmesi, meraklılarının artması ile birlikte tesbih ustalarının sayıları arttığı gibi tesbih işçiliği ve kalitesi de arttı diyebiliriz.

Fildişinden boynuza, ağaç malzemelerden taşa ve balık dişlerine ve oradan da kehribara kadar pek çok tesbih malzemesi var. Siz tesbihte hangi malzemeleri tercih ediyorsunuz?

Aslan DemirDaha çok doğal malzemeleri seviyorum; kuka, narçıl gibi meyve çekirdekleri, abanoz, öd ağacı, pelesenk ağacı, yılan ağacı, gül ağacı gibi ağaçlar, kuartz türü taşlar, necef, şah maksut ve en çok da kehribar… Hayvan dişleri ve kabuklarından yapılan tesbihler de var ama (fildişi, gergedan boynuzu, bağa, mamut dişi, su aygırı dişi, bufalo boynuzu, koç boynuzu, balina dişi vs.) çok fazla ilgimi çekmiyor. Sevenleri çok ama ben doğal taş, ağaç ve kehribardan daha çok hoşlanıyorum.

Kaç tesbihiniz var? Bunları nasıl muhafaza ediyorsunuz? Kırılan, ipleri kopan tesbihleri nasıl eski haline getiriyorsunuz?

200 civarında tesbihim var. Bir Suriye ziyaretimde sedef kakmalı, ceviz ağacından muhafaza sandıkları almıştım. Tesbihlerimi bu sandıkta saklıyorum. Kırılan ip ve taneler konusunda Sahaflar Çarşısı’nda Mehmet Amca var, ondan yardım alıyorum.

İstanbul’da başka kimler tesbihe gönlünü kaptırmış. Kimler tesbih koleksiyonu yapıyor?

Yakın çevremden dostlarım olduğu gibi tanıdığımız, bildiğimiz birçok ünlü şahsın da tesbih merakı ve koleksiyonu olduğunu biliyorum. Toplumun hemen her kesiminden tesbih meraklıları var.

Tesbih âşıklarıyla bir araya gelip içinden tesbih geçen sohbetlere dalıyor musunuz?

Kesinlikle. Yakın çevremdeki tesbih tutkunları ve ustalar ile tesbih, dua ve zikir konulu sohbetler ediyoruz. Boş buldukça eski eser ve tesbih görmek için sahafları, Kapalıçarşı’yı ziyaret edip huzur buluyorum. Hiçbir şey almadan sadece tesbihleri ve eski sanat eserlerini izleyip döndüğüm günler çok olmuştur.

Geçtiğimiz aylarda yöneticisi olduğunuz Kuveyt Türk’te bir tesbih sergisi açmıştınız. Geri dönüşler nasıl oldu? Mesai arkadaşlarınız içerisinden tesbih dostları edinebildiniz mi?

Sergimizin temasını “Elden dile, dilden gönüle… Dua ve Zikir Taneleri” koymuştuk. Tesbih, ustaların elinden bizim elimize, oradan da gönlümüze doğru bir huzur arayışıdır. Geçen sene Ramazan ayında olmuştu sergi. Malum, Ramazan, dua, zikir ve sabır ayıdır. Tesbih sergimizin teması ile birebir örtüşen bir zamanlama oldu. Çok ciddi de bir geri dönüş oldu. Mesai arkadaşlarımdan içinde bu merakı olan birçok kişi olduğunu öğrendim. Büyük küçük hemen herkeste tesbih merakı ve ilgisi var ve hemen herkesin en az 1-2 tesbihi var, hamdolsun.

Tesbih sevdalılarına nasıl bir mesaj vermek istersiniz?

Tesbih kelimesi Arapçadan geliyor malum. Yaradan’ı noksan sıfatlardan tenzih ederek anmak demek. O halde tesbihi bu amaçla kullanmalarını, diğer amaçları bu asıl amacın arkasında tutmalarını tavsiye ederim.

 

İbrahim Ethem Gören konuştu





Yorum
Tesbihim tane tane
Ahmet Faruk
Çokları para biriktirir, altın biriktirir. İnsan biriktireni de görmüşlüğüm var. Ama bankacı birinin tesbih biriktirmesi ilginç olmuş. Pek hoş olmuş...
20/02/2013, 11:27
Tesbih tutan eller
Halit Pas
Para tutan eller elbetteki tesbih te tutabiliri bize gösteren müdürümüze tebriklerimi iletiyorum.Günümüz materyalist dünyada herşeyin madde ile ölçüldüğü bu zamanda üstelik paranın sermayenin içinde tesbihi hatırlamak zikre gönül vermek takdire şayan tebrikler müdürüm..
20/02/2013, 11:19
Tesbih Tanesi.
Sedat KILIÇ
Tesbih hakkında güzel bir mülakat olmuş.Hem çalışıp hemde koleksiyoner olunabiliyormuş demek ki.Tesbih, içten gelen zikrin dışa vurumunu yansıtır.Her duayen kişilerde de mutlaka vardır bir 99'lu tesbih.Yazarımızın kalemini sağlık.Ve mülakat yapılan gönül dostlarına saygılarımı sunuyorum.
20/02/2013, 09:44
PARMAKLARIN EN GÜZEL MEŞGALESİ
Sait Edip Akdağ
Parmaklar için en güzel meşgale/uğraşı..Sanata dönüşen hoş geleneğimizi söyleşi tadında ve ehil bir kıvamda dillendirmiş değerli arkadaşım.Eskimeyen dost İbrahim Ethem Bey'in sohbeti için teşekkürler. Zevkle okudum ve paylaştım..
19/02/2013, 14:19

İlgili Konular