, 16 Aralık 2017
Rodop Dağlarında Saklı Bir Hazine 'Altın Kur'an'lı Kütüphane

2788

Rodop Dağlarında Saklı Bir Hazine: 'Altın Kur'an'lı Kütüphane

Bulgaristan'da Rodop Dağı eteklerinde gizlenmiş Çıngırdere köyü, el yazması İslami eserler bakımından Sofya’daki Milli Kütüphane’den sonra ülkenin en büyük kütüphanesine sahip.

İlgili Yazılar
Sofya Müslümanlarından Selam Var
Sofya Müslümanlarından Selam Var

Sofya'nın soğuk, gri bir kenar mahallesinde küçük bir mescit, 8-10 kişilik azıcık bir cemaat. Boynu bükük bir müslümanlık. Fakat o gün bir avuç tebessüm herkese yetti.
16/08/2017 08:08
Rodoplar da Saklı Bir Güzellik Aguş Ağa Konağı
Rodoplar’da Saklı Bir Güzellik: Aguş Ağa Konağı

Rodoplar'da eski adı Ahiçelebi olan bölgeyi uzun yıllar yöneten Aguş Ailesi, Bulgaristan Müslümanları için önemli hizmetlerde bulunmuş. Komünist rejim, ailenin sahip olduğu tarihi yapılara el koyup aileyi sürgüne gönderse de, rejimin değişmesinden sonra Aguş Ağa Konağı konak sahiplerine iade edildi ve müzeye dönüştürüldü.
02/08/2017 11:11
Sebilürreşad Dergisi
Sebilürreşad Dergisi

Bulgaristan Mektupları, Ahmet Hamdi Akseki'nin, 1912 yılında, henüz genç bir ilim adamı iken Sebilürreşad dergisi adına Bulgaristan'a yaptığı iki aylık seyahat sırasında kaleme aldığı mektuplardan meydana geliyor.
11/04/2009 16:04
Unutulan Bulgaristan Müslümanları-4 Ahmet Hamdi Akseki ve Bulgaristan Mektupları
Unutulan Bulgaristan Müslümanları-4: Ahmet Hamdi Akseki ve Bulgaristan Mektupları

Ahmet Hamdi Akseki, Cumhuriyet kurulmadan önce, yeni kurulan Bulgar devletindeki durumu gözlemek ve oradaki Müslümanlar ile görüşmek için Bulgaristan’a bir ziyarette bulunur. Buradaki gözlemlerini Sebilürreşad dergisinde yayınlayan Akseki'nin yazıları daha sonra 'Bulgaristan Mektupları' adı ile yayınlanır. Abdullah Osmanoğlu yazdı.
07/03/2017 10:10
Çeşitli Ülkelerden Sembol Köprüler ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü video
Çeşitli Ülkelerden Sembol Köprüler ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü (video)

Bir yakayı diğerine tutturan düğme gibi, bir şehri diğer şehre, bir kıtayı diğer kıtaya bağlar köprüler. Mimarinin en özel ögelerinden olan köprüler, bulundukları bölgelerin sembolleri oldular. Çeşitli ülkelerin sembol köprülerini ele aldık.
17/06/2017 15:03
Çocuk Kitapları Yayıncılığı Ne  lemde video
Çocuk Kitapları Yayıncılığı Ne Âlemde? (video)

Çocuk kitabı yayıncılığının son yıllarda edebiyat dünyasındaki yükselişi sürüyor. Farklı yaş gruplarındaki çocuklar için eğitici ve öğretici eserlerin sayısı çoğaldı. Muhtelif ülkelerdeki yayınevlerinin çocuk kitabı yayıncılığı faaliyetlerini mercek altına aldık.
17/06/2017 15:03

Bulgaristan'da Rodop Dağı eteklerinde gizlenmiş Çıngırdere köyü, doğal güzellikleriyle olduğu gibi, el yazması İslami eserlere ev sahipliği yapmasıyla da ünlü. Köy, onlarca el yazması eseri içinde barındıran bir kütüphaneye sahip. Kütüphane; komünist dönemde halk tarafından saklanan ve rejimin devrilmesinden sonra köylülerden toplanan kitaplardan oluşuyor. Köy halkı okuyup anlayamasa da Osmanlıca ve Arapça eserlere sahip çıkmış. Eserler arasında 14. yüzyıla ait "Altın Kur'an" diye nitelenen altın yaldızlı Kur’an da var.

Köyün ortasında inşa edilen ve yerleşimin sembolü olan çifte minareli cami, el yazması İslami eserler bakımından Sofya’daki Milli Kütüphane’den sonra ülkenin en büyük kütüphanesine sahip. Burada 800'ün üzerinde matbu ve 400'ün üzerinde el yazması eser mevcut. Bunlar arasında felsefe, astronomi, fıkıh, hitabet ve tarih kitapları bulunuyor.

Komünist rejimden gizlenen değerli eserleri gelecek nesillere aktardılar

Köyün eski muhtarı Hayri Brahimbaşev, 1999 yılında caminin inşasından sonra kütüphane oluşturma gereği duyduklarını ve bu iş için 7 genci görevlendirdiklerini söylüyor: “Bu gönüllüler köyde ve civar köylerde ev ev dolaştı ve bu eski eserleri topladı. En eski eserimiz 14. asra ait ‘Altın Kur’an’. Burada Allah yazan bütün yerlerde altın yaldızlı harfler kullanıldığı için ona ‘Altın Kuran’ ismini verdik. Yasaklar ve zulüm döneminde insanlarımız çok zor şartlarda bu kitapları koruyabilmiş. Amacımız, komünist rejim döneminde gömülerek gizlenen değerli eserleri gelecek nesillere aktarmak. Birkaç kişiyi kütüphane dizimi için kursa gönderdik ve nihayet bu hayalimize ulaştık.”

Halktan toplanan eserler arasında tarihe tanıklık eden idari evraklar da bulunuyor. Nikah metinleri, doğum evrakları gibi birçok doküman günümüze ışık tutuyor. Kuşkusuz kütüphanenin en değerli eseri, bilim adamlarının tespitine göre 14. yüzyıla ait olan ve Allah lafzıyla ‘tevhid’ kelimelerinin altın harflerle yazılı olduğu Kur'an-ı Kerim. 

Semerkand ekolüne ait olabileceği tahmin edilen mushaf, yakın bir köyde yıkılmak üzere olan bir binanın duvarında bulundu. Pirinç kağıdı üzerine yazılı olan el yazması eserde duraklar ve sayfa kenarındaki işaretler de altın yaldızlı. Halk bu yüzden mushafı ‘Altın Kur’an’ olarak adlandırmış. 10 sayfası eksik olan Kur'an'ın, ahşap mahfazası sonradan yapılmış. Halkın gözbebeği gibi koruduğu bu Kur'an dışında yine ona benzer, altın yaldızlı olmayan, fakat çok eskilere dayandığı tahmin edilen bir mushaf daha bulunuyor.

Kütüphanede 200 yıl öncesinden bir kitap daha dikkati çekiyor. Osmanlıca harflerle yazılmış İncil, Fransa’da kraliyet matbaasında basılmış. Kütüphanedeki en eski eserler arasında İbn-i Arabi'nin 1620 yılına ait “Dürrü Meknun”u, 1650 yılına ait “Kenzül Münir” ve 1674 tarihli “Talim ve Muteallim” gibi eserler de göze çarpıyor.

Yöre insanı bazı kitapları kendi imkânlarıyla tamir etmeye çalışmış

Hayri Brahimbaşev yeni gelen eski kitapları restore edememekten şikayetçi. Yeterli uzman olmamasından ötürü sadece Sofya’da Milli Kütüphane'de iki haftalık kurs alan bir grup genç kitapların onarımıyla ilgilenebiliyor. Komünist dönemde, İslami eserlerin ve Osmanlıca’nın yasak olduğu yıllarda kitapların bazıları yer altına gömülerek korunmuş, bazıları tavanlara, bodrumlara saklanmış. Bu nedenle de bazılarının bir kısmı yanmış ya da tahrip olmuş. Yöre insanı bazı kitapları da kendi imkanlarıyla tamir etmeye çalışmış, bazılarına çiçekli kumaştan başlık eklemiş, bazılarının sayfalarını iğne iplikle dikmiş. Bazı kitapların ise olumsuz koruma şartları ve nemden dolayı sayfaları birbirine yapışmış ve yine uzman bir ele ihtiyaç duyuyor. Tamamen sayfaları dağılmak üzere olan bazı kitaplar ise poşetler içinde kapalı tutuluyor, bazıları ise çantalarda duruyor. 

Diyanet İşleri Başkanlığı Dini Yayınlar Genel Müdürlüğü'nden Abdurrahman Akbaş, 2011’de köye gelerek bu eserlerin kayıt ve tasnifini yapmış ve 500'ün üzerinde eserin yer aldığı bir katalog oluşturulmuş. Bölge halkı Türkiye’den gelecek uzmanlardan daha fazla yardım bekliyor. 

Köy halkı ayrıca Avrupa Birliği fon kaynaklarıyla finanse edilmek üzere İslami eserlere özel bir kütüphane projesi için başvurmaya da hazırlanıyor. 

Farsça, Arapça ve Osmanlıca kitaplar ve belgeler, tarihçiler ve İslam uzmanları tarafından keşfedilip değerlendirilecekleri günü bekliyor.

 

Sevda Dükkancı






İlgili Konular