, 24 Mayıs 2018
Fatih i Heykel Dikerek Değil Eserlerini İhya Ederek Yaşatın

Süheyl Ünver'den Çiçek Derman'a

4201

Fatih’i, Heykel Dikerek Değil, Eserlerini İhya Ederek Yaşatın

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren İSMEK’in, belediyenin de yüz akı olan bir dergisi var. Adı El Sanatları. Kamil Büyüker, derginin 22. sayısında yayınlanan Çiçek Derman'ın hocası Süheyl Ünver ile ilgili hatıralarına değiniyor.

İlgili Yazılar
Hat ve tezhib sanatını yeni nesillere aktardılar
Hat ve tezhib sanatını yeni nesillere aktardılar

Üsküdar Belediyesi, geleneksel sanatlar alanına ömrünü adamış iki güzide insana, Prof. Dr. Uğur Derman ve Prof. Dr. Çiçek Derman hocalara bir vefa programı düzenledi. Abdurrahman Oğuz etkinlikten notlarını aktarıyor.
10/02/2015 08:08
Hiperaktif Şehzade Nasıl Fatih Oldu
Hiperaktif Şehzade Nasıl Fatih Oldu?

Derin Tarih dergisi, Fatih Sultan Mehmed'i psikolojik boyutuyla ele alıyor. Fatih’in çocukluğu, eğitiminde anne ve babanın rolü, hocalarının katkısı, 12 yaşında tahta çıkmasının sebepleri, liderlik vasıfları, cesaret ve adalet anlayışı ve uygulayışı, yüksek ideallerini uygulamada gösterdiği kararlılık, sır verip ser vermeyen bir yapıda oluşu, istihbarata çok önem vermesi gibi hususlar işleniyor. Metin Uygun derginin bu dosyasında yer alan Nevzat Tarhan röportajına dair yazdı.
22/05/2018 09:09
Mayıs 2018 Dergilerine Genel Bir Bakış-3
Mayıs 2018 Dergilerine Genel Bir Bakış-3

Şiar, Mahfel, Dil ve Edebiyat, Şehir, Ayasofya dergilerinin Mayıs 2018 sayıları hakkında Mustafa Uçurum yazdı.
21/05/2018 11:11
Miftah Dergisinin Altıncı Sayısı Çıktı
Miftah Dergisinin Altıncı Sayısı Çıktı

Miftah dergisinin 2018-Mayıs tarihli 6. sayısı çıktı.
19/05/2018 14:02
Karen Armstrong Müslümanların Kudüs'e Hürmetinden Öğrenecek Çok Şeyimiz Var
Karen Armstrong: Müslümanların Kudüs'e Hürmetinden Öğrenecek Çok Şeyimiz Var

İsrail’in Kudüs’ün tamamını işgal etmesi veya onu başkent yapması ona sahip olduğu anlamına gelmiyor. Zira Kudüs’ün kutsallığı onu zorla elde edenin kazanabileceği bir ödül değildir. O ancak, doğrulukla ve adaletle muamele edenlere verilen bir lütuftur. Munise Şimşek, Karen Armstrog'un 'Kutsal Şehir Kudüs' başlıklı makalesine dair yazdı.
18/05/2018 12:12
TYB Akademi'den 'Estetik' Sayısı
TYB Akademi'den 'Estetik' Sayısı

Türkiye Yazarlar Birliği tarafından 4 ayda bir yayınlanan hakemli dil, edebiyat ve sosyal bilimler dergisi TYB Akademi, 23. sayısında 'Estetik'i konu edindi.
16/05/2018 10:10

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne bağlı olarak faaliyetlerini sürdüren İSMEK’in, belediyenin de yüz akı olan bir dergisi var. Adı El Sanatları.

“El Sanatları” adına bakıp aldanmayın lütfen, çünkü içinde sadece el sanatları değil, İstanbul’da yaşama sanatına dair pek çok önemli ayrıntı da yer alıyor. “Sanat İnsanı ‘Öz’e Ulaştırır” başlığı ile yayımlanan 22. sayısı da bunun canlı şahididir.

160 sayfada sanatın ve İstanbul’a iz bırakmış isimlerin işaretlerini bulduğumuz El Sanatları dergisinin bu sayısında Matrakçı Nasuh, hattat Hâmid Aytaç, mimar Ahmet Kemalettin, mücellit İslam Seçen, Türkiye’nin ilk kadın illüstratörü Sabiha Rüştü Bozcalı, Türkiye’nin ilk grafik sanatçısı İhap Hulusi gibi isimlere dair yazılar ve portreler yer alırken, diğer yandan “Posta Pullarında İstanbul”, “İstanbul’un Kadın Çeşmeleri”, “Minyatüre ‘Üç Fırça’ Dokunuşu” gibi sanatın, tarih ve medeniyetin farklı alanlarına dair başlıklar da yer almakta. Ancak El Sanatları dergisinde ilk defa yayımlanan Süheyl Ünver hatıratı dikkat çekici. Kısa ama çok bir has İstanbullunun zarafet ve nezaketini içinde barındıran hatıraları kaleme alan kişi Prof. Dr. Çiçek Derman.

Kendisi de has bir İstanbul hanımefendisi olan Çiçek Hanım, hocasından devraldığı bayrağı layıkı ile taşıyan isimlerden. Yazı bir günlük intibaını veriyor ama hocası gibi tarihleri bugün gibi canlı sahnelerle sunan Çiçek Hanım, 1963 yılı Mart ayında İ.Ü. Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Deontoloji Enstitüsü’nde başlayan çalışma hayatında Süheyl Ünver hoca ile 22 aylık bir mesai beraberliği yaşamış. En başta hocasından gördüğü çalışma disiplinine atıf yapan Çiçek Derman, hocanın örnek, desen, belge ve resimlerin arşive girmeden mutlaka tarih ve yer isimleriyle not ettiğini, hocanın zamanı değerlendirme, iş disiplini konusunda da kendisinde büyük etki bıraktığını ifade ediyor.

Sanatla arınma, temizlenme seansları

Cuma günleri Tıp Tarihi Enstitüsü’nün büyük salonunda tezhip ve minyatür sanatları üzerine uygulama yapılır imiş. Bu zamanda böyle bir cümle kurmak bile hayal gibi geliyor insana. O günler Çiçek Hanım’ın iple çektiği günlerdendir. Süheyl Hoca yapılan bu sanatlı işler için şunları söylermiş: “Bizler, bir haftanın bütün yorgunluğunu, günlük hayatımızın ruhumuzda ve vücudumuzda topladığı toksinleri, Cuma günleri burada haftada 3-4 saat süren çalışmamızla dağıtıp dinlenmeye, temizlenip arınmaya alışmışız. Her insanın asli mesleği yanında böyle bir ikinci işi olmalı. Olmalı ki, dinlenebilsin. Bu ikinci işi herkes kendi gönlüne göre seçecek ve severek yapacaktır elbette.”

Şehrin boğucu ve yıpratıcı atmosferi içinde böyle sığınılacak muhkem limanlara ihtiyaç var. Süheyl Hoca bunun hakkını veren ve talebelerini bu minvalde yetiştiren birisi.

Vasiyetle ilgili ayetin Süheyl Bey’deki tesiri

19 Haziran 1964 tarihinde ilginç bir şey yaşanır. Hoca enstitüye gelir gelmez Kur’an-ı Kerim’i açar ve Çiçek Hanım’a şu ayeti okur: “Vasiyeti duyduktan sonra değiştiren olursa şüphe yok ki bu işin vebali, ancak değiştirenedir. Muhakkak ki Allah, her şeyi duyar ve bilir.” Neden okumuştur bu ayeti? Onu da yine Süheyl Bey açıklar. Vaktiyle İbnülemin Mahmud Kemal Bey, talebe yurdu olarak vasiyet ettiği evin yıktırılıp iş hanı yapılacağını duyar. Müteessir olur ve dostları İlim Yayma Cemiyeti başkanı Vehbi Bilimer ve Refi’ Cevad Ulunay’ı haberdar eder. Ancak ne yaptı ise de netice vermez, ok yaydan çıkmıştır bir kere. Hoca da ayeti ve manasının onda uyandırdığı hissiyatı bu hadiseyle irtibatlamıştır.

Fatih’i, eserlerini ihya ederek yaşatın

Hatıralardan ilginç bir bölüm ise 1 Haziran 1964 tarihinde Dünya gazetesinin “Fatih’in Heykeli Nereye Dikilmeli?” konulu dosyaya Süheyl Bey’in verdiği cevaptır. Burada da Süheyl Bey meseleyi, soranların zaviyesinden değil, kendi penceresinden değerlendirip cevaplamıştır. Cevaplar hakikaten dikkat çekici: “Fatih Sultan Mehmed’in heykelinin yapılması yerine onun eserleri onarılmalıdır. Çünkü onun şahsiyetini, büyüklüğünü belirtebilecek bir heykel yapılabileceğini hiç zannetmiyorum. Onun şahsiyetini heykelle belirtmek zordur. Ne imar edelim, ne de onu küçük düşürelim. Heykele ayrılacak para ile onun külliyesi onarılmalıdır. Fatih Külliyesi’nin önemli bir bölümü olan Tabhane Medresesi bugün acınacak haldedir. Burayı onarmalı, imar etmelidir. Ancak o zaman heykel dikilmiş olur.”

1964 yılından bugüne bazı şeylerin ancak yeni yeni değişebildiğine şahit olsak da, Fatih’in eserlerini ihya konusunda hâlâ ciddi eksiklerimiz ve kusurlarımız var maalesef.

Çiçek Hanım, hocası ile ilgili hatıralarında pek çok ayrıntıya da yer verirken, düğün hediyesi olarak Hoca Ali Rıza Bey’in bir tablosunu kendisine hediye ettiğini de hatıralarında dile getiriyor. Hatta elli senedir evlerinin duvarlarında asılı olan ve 14 Ocak 1965 tarihinde hocasının kendi fırçası ile işleyip hediye ettiği Türk buketini de o günkü heyecanı ile aktarıyor.

İstanbul’un neleri meşhur(du)?

Tarihlerden 11 Şubat 1965. Çiçek Hanım Süheyl Bey’in kapısını çalıp içeriye girer. Bir ara hoca Çiçek Hanım’a “İstanbul’un neleri meşhur” diye bir soru sorar. Ve cevabı yine kendisi verir: “Boğaziçi’nin erguvanı ve mehtabı, Beykoz’un cevizi ve paçası, Sultanselim’in inciri, Kemer’in patlıcanı, Eyüp’ün kaymağı, Çengelköy’in ayvası ve salatalığı, Arnavutköy’ün çileği, Alibeyköyü’nün yoğurdu, Yarımca’nın kirazı, Tavşancı’nın üzümü, Kanlıca’nın yoğurdu, Sarıyer’in böreği ve içme suları, Beylerbeyi’nin simidi, Yedikule’nin marulu, Tuzla’nın içmeleri, Kartal’ın pırasası, Kandilli’nin yazması, Üsküdar’ın çatması…”

Sayılanların İstanbul’un meşhurları olduğu devirlere yetişen Çiçek Derman Hanımefendi gibi isimler eminim çok bahtiyardırlar. Ya bizim geldiğimiz noktaya ne demeli! Kültürel olarak çölleşmenin yaşandığı şu iklimde İstanbul’dan ve ilçelerden bilebildiğimiz, sayabildiğimiz şeyler, oraların meşhur (!) ve görkemli (!) AVM’lerinden başka bir şey değil. Geldiğimiz nokta maalesef bu…

Çiçek Hanım’ın yazısının nihayeti olan Hasan Ali Göksoy’un beyitlerine –kendimizi de katarak- birlikte âmin diyelim:

Noksanımız gani elbet, yoktur sözün hadd ü keyli,

Ya Rab lütfunla karîb et, Resûlüne el Süheyl’i… 

Not: İsmek El Sanatları dergisi online erişime de açık. Şurada ziyaret edebilirsiniz: http://ismek.ist/blog/  

 

Kâmil Büyüker





Yorum
Süheyl Ünver üstat ile 1954 yılında söyleşi yaptım ve yayınlandı. Bu güazete küpürü Üstadın Niğde defterinde vardır. Onunla ilgili anılarımı bir gün anlatırım. Nur içinde yatsın.
İsmail Özmel ([email protected])
Kültür ve sanat, nesilden nesile anlatarak, yazı ve resim olarak, varlık ve eser olarak sahip çıkmakla yaşatılır. Süheyl Ünver bu zenginliği gelecek zamanlara taşımakta benzeri az bulunur bir gayretin ve eserlerin sahibidir. Onu saygı ve sevgiyle anıyorum. Onun yolunda gidenlere de saygı duyuyor, başarı diliyorum. İsmail Özmel
22/01/2018, 15:47